|
هجرت
امام خميني
به قم و تحصيل
دروس تكميلي
و تدريس علوم
اسلامي
اندكي پس از
هجرت آيت
الله العظمي
حاج شيخ
عبدالكريم
حايري يزدي ـ
رحمه الله
عليه ـ (نوروز
1300 هجري شمسي،
مطابق با رجب
المرجب 1340
هجري قمري)
امام خميني
نيز رهسپار
حوزه علميه
قم گرديد و به
سرعت
تحصيلات
علوم حوزوي
را نزد
اساتيد حوزه
قم طي كرد. كه
مي توان از
فراگرفتن
تتمه مباحث
كتاب مطول (در
علم معاني و
بيان) نزد
مرحوم آقا
ميرزا محمد
علي اديب
تهراني و
تكميل دروس
سطح نزد
مرحوم آيت
الله سيد
محمد تقي
خوانساري، و
بيشتر نزد
مرحوم آيت
الله سيد علي
يثربي
كاشاني و
دروس خارج
فقه و اصول
نزد زعيم
حوزه قم آيت
الله العظمي
حاج شيخ عبد
الكريم
حايري يزدي ـ
رضوان الله
عليهم ـ نام
برد.
روح حساس و
جستجوگر
امام خميني
باعث مي شد تا
ايشان تنها
به ادبيات
عرب و دروس
فقه و اصول
بسنده نكند و
به ديگر رشته
هاي علمي نيز
علاقمندانه
روي آورد. از
اين رو
همزمان با
فراگيري فقه
و اصول نزد
فقها و
مجتهدين وقت
به فراگيري
رياضيات و
هيئت و فلسفه
نزد مرحوم
حاج سيد
ابوالحسن
رفيعي
قزويني و
ادامه همين
دروس به
اضافه علوم
معنوي و
عرفاني نزد
مرحوم آقا
ميرزا علي
اكبر حكمي
يزدي و عروض و
قوافي نو
فلسفه
اسلامي غرب
را نزد مرحوم
آقا شيخ محمد
رضا
مسجدشاهي
اصفهاني و
اخلاق و
عرفان را نزد
مرحوم آيت
الله حاج
ميرزا جواد
ملكي تبريزي
و عاليترين
سطوح عرفان
نظري و عملي
را به مدت شش
سال نزد
مرحوم آيت
الله آقا
ميرزا محمد
علي شاه
آبادي ـ اعلي
الله
مقاماتهم ـ
بپردازد.
پس از رحلت
آيه الله
العظمي
حايري يزدي
تلاش امام
خميني به
همراه جمعي
ديگر از
مجتهدين
حوزه علميه
قم به نتيجه
رسيد و آيت
الله
بروجردي (رض)
به عنوان
زعيم حوزه
علميه عازم
قم گرديد. در
اين زمان،
امام خميني
به عنوان يكي
از مدرسين و
مجتهدين
صاحب راي در
فقه و اصول و
فلسفه و
عرفان و
اخلاق
شناخته مي شد
و زهد و
وارستگي،
تعبد و تقواي
او زبانزد
خاص و عام بود.
همين
خصلتهاي
متعالي كه از
طريق سالها
مجاهده با
نفس و
رياضتهاي
شرعي و تجربه
مباني و
مفاهيم
عرفاني در
متن زندگي
شخصي و
اجتماعي به
دست آمده
بودند و
همچنين مشي
سياسي حضرت
امام كه سخت
معتقد به حفظ
كيان حوزه ها
و اقتدار
روحانيت و
زعامت ديني
به عنوان
تنها
پناهگاه
مردم در آن
روزهاي خطير
و پر آشوب
بود، اين
عوامل موجب
مي شدند تا
آن حضرت علي
رغم
شايستگيها و
اختلاف
نظرها،
همواره علم و
فضل و تلاش
خويش را در
خدمت به
تحكيم حوزه
تاسيس علميه
قم و به عنوان
مدافعي
دلسوز در
كنار آيت
الله العظمي
حايري و
بروجردي ـ
اعلي الله
مقاماتهما
باقي بماند.
پس از رحلت
آيت الله
بروجردي نيز
امام خميني
علي رغم
رويكرد
گسترده طلاب
و فضلا و
جامعه
اسلامي به
ايشان به
عنوان يكي از
مراجع
تقليد، از هر
گونه اقدامي
كه شائبه
موقعيت طلبي
و مقام خواهي
داشته باشد
به شدت پرهيز
داشت و
دوستان خويش
را همواره به
بي اعتنايي
به اينگونه
مسائل فرا مي
خواند. در
زماني كه
آگاهان
جامعه
اسلامي گرد
وجود او را به
عنوان منادي
اسلام
راستين
گرفتند و
آرزوهاي
خويش را در
تقوي و علم و
آگاهيهاي وي
يافتند،
كمترين
تغييري در
مشي و منش
امام خميني
پديد نيامد و
اين تكيه
كلام هميشگي
او بود كه مي
فرمود: «من
خود را خادم و
سرباز اسلام
و ملت مي دانم».
او همان
بزرگي است كه
وقتي دهها
ميليون
ايراني چشم
براه در 12
بهمن 1357 گرد
آمده بودند
تا در يكي از
بزرگترين
مراسم
استقبال
تاريخ، مقدم
رهبر خود را
گرامي
دارند،
آنگاه كه
خبرنگاري بي
مقدمه چنين
سوال مي كند
كه اكنون با
اين همه
شكوهي كه مي
بينيد و پس از
15 سال به كشور
باز مي گرديد
چه احساسي
داريد؟ غير
منتظره پاسخ
شنيده بود:
هيچ! خبرنگار
گمان مي كرد
كه او نيز
همچون
رهبران
سياسي كه با
انگيزه هاي
قدرت طلبي در
چنين صحنه
هايي هيجان
انگيز از خود
بي خود مي
شوند و به
اصطلاح در
پوست خود نمي
گنجند، امام
نيز چنين
خواهد كرد.
اما پاسخي كه
داده شد حاكي
از آن بود كه
خميني از
تباري ديگر
است. او به
راستي
همچنانكه
بارها و
بارها تاكيد
مي كرد ملاك
تمامي
رفتارها و
حركتها را
جلب رضاي
خالق و عمل به
تكليف و
وظيفه مي
دانست و در
بينش او
آنگاه كه كار
و حركت براي
خدا باشد چه
در حبس و
تبعيد باشد و
چه در
اوج قدرت و
اقتدار
يكسان است.
اساسا او
چندين دهه
پيش از اين،
در مراحل
عرفان عملي،
دنيا و
مافيها را به
خود وانهاده
بود و در طريق
وصل و فناي في
الله قدم مي
زد. حضرت امام طي سالهاي طولاني در حوزه علميه قم به تدريس چندين دوره فقه، اصول، فلسفه و عرفان و اخلاق اسلامي در مدرسه فيضيه، مسجد اعظم، مسجد محمديه، مدرسه حاج ملاصادق، مسجد سلماسي و … همت گماشت و در حوزه علميه نجف قريب 14 سال در مسجد شيخ اعظم انصاري (ره) معارف اهل بيت فقه را در عاليترين سطوح تدريس نمود و در نجف بود كه براي نخستين بار مباني نظري حكومت اسلامي را در سلسله درسهاي ولايت فقيه بازگو نمود. به گفته شاگردان ايشان درس امام خميني از معتبرترين كانونهاي درسي حوزه محسوب مي شد و در برخي از دوره ها ـ سالهاي تدريس در حوزه علميه قم ـ شاگردان حاضر در محضر استاد به 1200 نفر هم رسيده بود كه در ميان آنان دهها تن از مجتهدين مسلم و شناخته شده حاضر بودند و از مكتب فقه و اصول امام خميني بهره مي بردند. از بركات سالها تدريس امام خميني تربيت صدها و بلكه ـ به اعتبار مدت طولاني تدريس ـ هزاران عالم و فرزانه اي بوده است كه هر يك از آنها اينك روشني بخش حوزه هاي دينيه اند و مجتهدان و فقيهان و عرفاي برجسته و مطرح امروز در حوزه علميه قم و ديگر مراكز ديني در زمره شاگردان مكتب آن حضرت مي باشند و متفكراني همچون علامه شهيد استاد مطهري و شهيد مظلوم دكتر بهشتي افتخارشان اين بود كه سالها از محضر آن عارف كامل فيض برده اند. و امروز چهره هاي درخشان روحانيتي كه انقلاب اسلامي و نظام جمهوري اسلامي را در مصادر امور كشور راهبري مي كنند از تربيت يافتگان مكتب فقهي و سياسي امام خميني بشمار مي روند. |