|
مرگي بيصدا
دكتر كيوان رضواني فشار خود بالاي يكي از مهمترين عوامل بروز بيماريهاي كشنده به شمار ميرود. به طور كلي خون هنگامي كه توسط قلب به داخل عروق پمپ ميشود، هنگام عبور از رگها فشاري به جدار عروق وارد ميكند كه به آنها فشار طبيعي خون ميگويند. در ميان بزرگسالان هميشه فشار خود 120 بر 80 ميليمتر جيوه را فشار خون طبيعي در نظر ميگيرند كه اين ميزان در بچه هاي كمتر از 10 سال 90 بر 60 ميليمتر جيوه و در ميانسالي 130 بر 85 ميليمتر جيوه طبيعي در نظر گرفته ميشود. در صورتيكه در افراد بالاي 18 سال فشار خود حداكثر يا سيستم ليك برابر يا بالاتر از 140 mming و فشار خود پايين يا دياستوليك برابر يا بيشتر از 90 mming باشد فشار خود بالا در نظر گرفته ميشود و نياز هست كه درمان دارويي و غير دارويي هر چه سريعتر به كار گرفته شود.
اصولا در افرادي كه فشار خود بالا دارند احتمال بروز تنگي رگهاي قلب و سكته مغزي 7 برابر افراد سالم است. همچنين از عواقب فشار خون بالا نارسايي كليه و افزايش فشار خود داخل كره چشم و در نهايت نابينايي را ميتواند نام برد. اين در حالي است كه اكثر افراد در ابتدا هيچ علامتي را از خود نشان نمي دهند و افزايش فشار كاملا بدون علامت است و در بعضي افراد احتمال دارد خود را به صورت سردرد، خواب آلودگي، گيجي، كرختي و مور مور شدن در دستها و پاها، سرفههاي خوني، خونريزي از بيني و تنگي نفس نشان دهد.
توجه داشته باشيد فشار خون اگر در مراحل اوليه تشخيص داده شود به راحتي قابل كنترل است، بر همين اساس توصيه ميشود هر فردي اگر بيماري خاصي ندارد هر 6 ماه يك بار و در صورت وجود يك بيماري، هر روز فشار خود خود را اندازه بگيرد تا در صورت مشاهده هر گونه افزايش فشار خون، سريعا درمانهاي لازم صورت گيرد تا بيماري در همان مراحل اوليه خود كنترل شود. به طور كلي درمان فشار خون در اصل شامل 2 اصل كلي است:1) درمان دارويي 2) درمان غير دارويي. درمان غير دارويي يا بيان ديگر اصلاح سبك زندگي را برايتان روشنتر سازيم.
فعاليت بدني و ورزش
همان طور كه ميدانيم در تمام برنامههاي سلامتي، ورزش نقش بسيار مهمي را بازي ميكند. فعاليتهاي فيزيكي همچون پياده روي، شنا، دوچرخه سواري و كوهنوردي در كاهش فشار خون موثرند. سعي كنيد در هفته، 3 تا 5 بار و هر بار 30 تا 45 دقيقه پياده روي كنيد، البته طبق آخرين تحقيقات و مطالعات انجام شده، تمرينات شنا نتايج بهتر و مزاياي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بيشتري نسبت به ساير ورزشها دارد. سعي كنيد تمرينات را با سرعت ملايم شروع كنيد و به تدريج شدت ببخشيد تا ضربان قلب شما كم كم با فعاليت بدن هماهنگ شود. فعاليت بدني منظم و با برنامه ريزي دقيق ميتواند علاوه بر كاهش تنشهاي روحي رواني و كاهش استرس وارده به بدن باعث كاهش وزن هم شود. كاهش وزن يك عامل اصلي در كنترل فشار خون است. شيوع فشار خون در افراد مسن و چاق 50 درصد بيشتر از افراد طبيعي است. مطالعات نشان داده كه در مردان به ازاي هر 10 درصد افزايش وزن، فشار خون 6/6 mmhg افزايش مييابد. از فعاليتهاي سنگين و به يكباره بپرهيزيد. سعي كنيد فعاليتها ملايم و متناسب با قدرت بدنتان باشد. اينكه كدام نوع فعاليت فيزيكي را انتخاب كردهايد مهم نيست، مهم اين است كه از بيتحركي خارج شويد و بدنتان را به فعاليت ورزشي عادت دهيد.
كاهش مصرف نمك
امروزه بر همه افراد روشناست كه مصرف نمك نقشي بسزا را در افزايش فشار خون دارد. مصرف يك رژيم غذايي شور در دراز مدت در افراد سالم باعث افزايش فشار خود ميشود بر همين اساس توصيه اكيد ميكنيم كه مصرف نمك غذايتان را در حد متعادل نگه داريد.
به طور كلي نياز روزانه هر فرد بزرگسال به نمك يك دهم قاشق چايخوري است. بر همين اساس به افراد با فشار خود بالا توصيه ميشود كه از مصرف غذاهاي شور همچون آجيل نمك زده، بلال شور، خيار شور و چيبس خودداري كنند. سعي كنيد گوشت و مرغ طبخ شده را بدون نمك مصرف كنيد و براي مزه دار كردن آنها از ادويه و سبزيهاي معطر استفاده كنيد. حتما در حين مصرف هر مواد غذايي برچسب آن را بخوانيد تا از ميزان نمك آن مطلع شويد. سعي كنيد حين طبخ غذا تا حد امكان از نمك كمتر استفاده كنيد.
كاهش مصرف چربي و غذاهاي چرب
از مصرف چربي زياد بپرهيزيد. سعي كنيد در طبخ غذاهاي به جاي روغنهاي جامد و رايج بازار، از روغنهاي مايع همانند روغن ذرت و روغن زيتون استفاده كنيد.
از مصرف گوشتهاي چرب همچون گوشت قرمز و فرآوردههاي شيري كامل مثل بستي و كره و خامه پرهيز كنيد. در رژيم غذاييتان حتما اسيدهاي چرب امگا 3 را قرار دهيد. اين تركيب نقش يك عامل قوي را در پيشگيري به امراض قلبي عروقي بازي ميكند. منبع مهم اين اسيدهاي چرب گوشت ماهي است. ماهيهاي حلوا، قزل آلاو قباد سرشار از اين تركيبات است و سعي كنيد چندين بار در هفته در وعدههاي غذاييتان از اين ماهيها استفاده كنيد. همچنين لوبيا به دليل اينكه باعث كاهش سطح چربيها در بدن ميشود، غذاي مناسبي است كه ميتوانيد به راحتي از آن استفاده كنيد.
مصرف سبزيها و ميوههاي تازه
ميوههايي همچون مركبات و توت فرنگي و سبزيهايي كه داراي برگ سبز هستند، منابع خوب ويتامين C هستند. دريافت كم اين ويتامينها با پرفشاري ارتباط مستقيم دارد. مصرف ميوههاي سرشار از پتاسيم همچون موز، زردآلو، انجير، گريپ فروت، هلو، انگور و همچنين سيب زميني، سير، قارچ، گوجه فرنگي، حبوبات ، سبوس كوبيده و نان سبوسدار به كاهش فشار خون كمك بسيار شاياني ميكند. مصرف يك رژيم غذايي سرشار از فيبر و سبزيهاي تازه در افراد سالم ميتواند به عنوان يك عامل بسيار قوي در پيشگيري از ابتلا افراد به فشار خون بالا به شمار رود. پس توصيه اكيد ميشود كه حتما يك رژيم غذايي سرشار از سبزيها و ميوههاي تازه را در سبد غذايتان قرار دهيد.
كافئين و مصرف قهوه
كافئين به صورت زودگذر ميتواند سبب افزايش فشار خون شود، به همين دليل توصيه ميشود كه از مصرف مواد حاوي كافئين همچون قهوه و چاي به ميزان زياد بپرهيزيد.
الكل
خطر افزايش فشار خود با مصرف الكل ارتباط تنگاتنگ دارد. به همين دليل توصيه اكيد ميشود از مصرف نوشيدنيهاي حاوي الكل با هر عنوان و به هر اندازه جدا بپرهيزيد.
توصيههاي تغذيهاي ديگر
مصرف لبنيات، البته لبنيات كم چرب به دليل نداشت مقادير زيادي كلسيم باعث كاهش فشار خود ميشود و بر همين اساس توصيه ميكنيم كه مصرف محصولات لبني كم چربي را حتما در سبد غذايتان قرار دهيد.
ميتوانيد از سيب زميني ، برنج، ماكاروني، رشتهها و حليم بدون نمك و همچنين مواد نشاستهاي كه مقادير كمي نمك دارند را به عنوان پايه غذايي خود استفاده كنيد.
از مصرف دخانيات جداي خودداري كنيد. مصرف سيگار و مواد افيوني باعث افزايش شديد در فشار خود ميشود. از مصرف سوسيس، كالباس، كنسروهاي گوشت،Fastfood و بر گرها به دليل داشتن مقادير زياد نمك و چربي پرهيز كنيد. همچنين سسها، سوپهاي پر نمك و كنسروهاي پر نمك ميتواند سبب تشديد شديد بيماري شود.
همشري 27/7/83
|