|
تداخلات
مفيد داروها
و مكمل ها دكتر
بيتا
مسگرپور ،
دكتراي
داروسازي از
دانشگاه
علوم پزشكي
تهران چنان چه
به اخبار و
اطلاعات
علمي علاقه
مند بوده و آن
ها را دنبال
كرده باشيد .
به طور حتم با
موضوع
تداخلات بين
مكمل هاي
غذايي و
طبيعي ( كه
شامل
ويتامين ها ،
مواد معدني و
گياهان
دارويي
هستند و
غالبا بدون
نسخه مورد
استفاده
قرار مي
گيرند ) و
داروهاي
شيميايي ( كه
به طور
استاندارد
بايد توسط
پزشك تجويز
شوند ) آشنا
هستيد . اين
تداخلات به
طور عمده از
جمله ي
تداخلات
مضري هستند
كه دانستن آن
ها بر فرآيند
درمان بيمار
به طور قطع
تأثير مي
گذارد . نمونه ي
بارز اين
موضوع ،
تداخلات
مربوط به
فرآورده هاي
حاوي گياه
هوفاريتون
يا علف چاي (gohn
swort .St
) با بسياري از
داروهاي
شيميايي ( مثل
ديگوكسين ،
تئوفيلين ،
داروهاي ضد
افسردگي ،
داروهاي ضد
بارداري و …
) است كه در
نتيجه ي اين
تداخلات
اثرات
داروهاي
شيميايي بر
حسب مورد ،
افزايش و يا
كاهش مي يابد .
آنچه كم تر
مورد توجه
قرار گرفته
است ،
تداخلات
مثبت مكمل ها
با داروهاست
كه در اين
مقاله به سه
مورد از اين
تداخلات
اشاره مي شود .
متفورمين
( metformin
) ،
ويتامين ب 12 و
كلسيم متفورمين
يكي از
داروهاي
پايين
آورنده ي قند
خون است كه در
درمان ديابت
قندي نوع 2 ( NIDDM
)
به عنوان
درمان اوليه
و يا تؤام با
داروهاي
ديگر مصرف مي
شود . اين دارو
در صورت مصرف
طولاني مدت (
بيش از 6 ماه )
موجب تخليه ي
ذخاير
ويتامين ب 12
بدن مي شود و
در عمل جذب
اين ويتامين
اشكال ايجاد
مي كند . اين
مسئله به طور
بالقوه مي
تواند به
عوارض جانبي
چون نقص
عملكرد مغزي
، كم خوني و
ناراحتي هاي
عصبي منجر
شود . يكي از
راه حل هاي
پيش گيري از
وقوع كاهش
جذب ويتامين
ب 12 ، متعاقب
مصرف
متفورمين ،
مصرف هم زمان
مقادير زياد
اين ويتامين
است . محققان ،
راه ديگري را
نيز جهت
جلوگيري از
كمبود
ويتامين ب 12
پيش نهاد
كرده اند كه
همانا مكمل
هاي كلسيمي
است . مطالعات
گروهي از
پژوهشگران
نشان داده
است كه
متفورمين ،
جذب ويتامين
ب 12 را دچار
مشكل مي كند .
هم چنين مكمل
هاي كلسيمي
در مقادير 2/1
گرم در روز
جذب ويتامين
ب 12 را به صورت
طبيعي نگاه
مي دارند . طبق
نظريه ي
محققان
مذكور،
متفورمين به
مهار سازو
كاري كه
وابسته به
كلسيم است بر
جذب ويتامين
ب 12 تأثير مي
گذارد و
تجويز مكمل
هاي كلسيمي
مانع اين
سازو كار مي
شود . گرچه
مصرف مقادير
زياد
ويتامين ب 12
راه حل ساده
تري است ولي
با توجه به
اين نكته كه
كمبود كلسيم
يك مشكل به
طور نسبي
شايع و
همگاني است ،
شايد
بيماران
مصرف كننده ي
متفورمين به
مصرف كلسيم
علاقه ي بيش
تري نشان
دهند . نورپلانت
( norplant
) و ويتامين E يكي از
روش هاي
طولاني اثر
جلوگيري از
بارداري ،
استفاده از
نورپلانت يا
قرص هاي
كاشتني در
زير بازو است .
اين روش گرچه
داراي محاسن
ارزشمندي
است و ليكن با
عوارضي
جانبي چون
خون ريزي هاي
طولاني مدت
در برخي از
زنان همراه
است . گروهي از
پژوهشگران
اندونزيايي
مطالعه اي را
در 72 خانم
مصرف كننده ي
نورپلانت كه
دچار خون
ريزي هاي
شديد شده
بودند ،
انجام دادند .
بدين ترتيب
كه آن ها را به
دو گروه
تقسيم كردند.
به يك گروه
دارونما (
ماده اي كه از
نظر دارويي
بي خاصيت است
و تأثيري بر
بيمار باقي
نمي گذارد
ولي از نظر
شكل ، مشابه
دارو به نظر
مي رسد ) و به
گروه ديگر
مقدار 200 ميلي
گرم در روز
ويتامين E به
مدت 10 روز
تجويز كردند
و آن ها را در
طي 20 روز بعد
تحت نظر قرار
دادند . اين
مراحل در
دوره ي بعدي
خون ريزي آن
ها نيز ادامه
يافت . در نتيجه
ي اين
تجويزها طول
دوره ي خون
ريزي در هر دو
گروه كاهش
يافت ، به
علاوه زناني
كه ويتامين E مصرف مي
كردند نسبت
به گروه مصرف
كننده
دارونما به
طرز فوق
العاده اي
بهبود پيدا
كردند .
بنابراين
طبق نتايج
اين مطالعه
مي توان گفت
كه مصرف مكمل
هاي ويتامين
هاي E مي تواند
در كاهش خون
ريزي ناشي از
مصرف دارويي
ضدبارداري
نورپلانت
مؤثر باشد . تاموكسيفن
( tamoxifen
) ، ويتامين E و ويتامين C تاموكسيفن
يك داروي
آنتي
استروژن
غيراستروئيدي
است كه در
درمان سرطان
سينه كاربرد
دارد . گر چه
اين دارو مي
تواند به طور
كامل اثربخش
باشد ولي
همانند هر
داروي
شيميايي
ديگر با
عوارض جانبي
ناخوشايندي
همراه است .
تاموكسيفن
سطوح تري
گليسريد (چربي
) خون را
افزايش مي
دهد ، در
نتيجه
احتمال بروز
ناراحتي هاي
قلبي و حملات
قلبي بيش تر
مي شود . گروهي از
پژوهشگران
هندي به رژيم
بيماران
مصرف كننده ي
تاموكسيفن ،
ويتامين C
( 500 ميلي گرم در
روز ) و
ويتامين E ( 400 ميلي
گرم در روز )
اضافه كردند
و متوجه كاهش
سطوح تري
گليسيريد
خون شدند هم
چنين
ويتامين هاي
مذكور سطوح
كلسترول تام
، LDL (كلسترول
بد ) و HDL (
كلسترول خوب )
را نيز بهبود
بخشيدند .
لازم به ذكر
است كه اين
ويتامين ها
به طور معمول
واجد اين
خاصيت
نيستند و
احتمالا
تداخل خاصي
ميان
ويتامين E
،
ويتامين C
و
تاموكسيفين
وجود دارد . البته
مطالعه ي فوق
يك كار
آزمايي
باليني
دوسركور ،
كنترل شده با
دارونما
نبوده است ،
بدين معنا كه
شركت
كنندگان در
اين مطالعه
از تجويز
ويتامين ها
به طور كامل
مطلع بودند و
تجربه نشان
داده است ،
اشخاصي كه
تحت مطالعه
هستند ، از
خودشان
مراقبت بيش
تري مي كنند .
براي مثال
تغذيه ي
بهتري دارند
و يا بيش تر
ورزش مي كنند .
اين تغييرات
رفتاري ، خود
به تنهايي مي
تواند
منافعي را در
پي داشته
باشد .
بنابراين
مطالعات و
كارآزمايي
هاي كنترل
شده با
دارونما ،
براي اثبات
اين موضوع
لازم به نظر
مي رسد .
منبع :دنياي
تغذيه شماره
دهم
|