در حقيقت ‏بهار و باران بهارى

سيد جمال‏الدين حجازى

در عبارت «السلام على ربيع الانام‏» كه از زيارت نامه آن حضرت نقل شده، به امام زمان(ع) ، ربيع نام اطلاق گرديده است.  

يكى از معانى ربيع، بهار است اما، معناى ديگر آن، باران بهاريست، كه زمين را سرشار از نعمت و طراوت مى‏سازد و گلها و گياهان را زندگى نوين مى‏دهد.  

«طريحى‏» در مجمع البحرين مى‏نويسد: «الربيع: المطر فى الربيع، سمى ربيعا لان اول‏المطر يكون فيه و به ينبت الربيع. »  

يعنى ربيع، بارانى است كه در بهار مى‏بارد، اين باران را ربيع گفته‏اند. زيرا آغاز باران ، در فصل بهار مى‏باشد و به سبب آن ، نباتات در اين فصل مى‏رويند و سرسبز و خرم مى‏گردند.  

در المنجد آمده است: « الحظ من الماء للارض . الربيع: مطرالربيع.» در بهاران ، زمين از باران بهره‏مند و پر نصيب مى‏گردد. باران بهارى و اين حظ و بهره زمين از باران را ربيع گويند.

كلمه انام فقط شامل مردم و انسانها نمى‏شود، بلكه معناى عام و گسترده‏اى دارد كه جن و انس را در بر مى‏گيرد و بالاتر از آن ، به تمام موجودات زمين اطلاق مى‏شود و حتى فراتر از آن ، همه هستى را در عالم امكان و هر پديده‏اى را در نظام آفرينش، شامل مى‏گردد.

مجمع البحرين در مفهوم اين واژه چنين گفته است: «الانام بفتح الفاء: الجن و الانس و قيل: الانام ماعلى وجه‏الارض من جميع الخلق‏» و در المنجد گويد: «انم: الانام و الآنام: الخلق .»

در عبارتى كه از زيارت امام عصر7 نقل شد، حضرت بقية‏الله(ع) «ربيع انام‏» خوانده شده و وجود گرانقدرش تشبيه گرديده به فصل حيات آفرين بهار و باران ثمربخش بهارى.

آرى، اين نور ملكوتى و جلوه ايزدى ، همچون بهار، زندگى و نشاط مى‏آفريند و دلهاى مرده و قلبهاى پژمرده را روح و صفا مى‏بخشد، آنهم نه تنها براى آدميان و نه فقط در محدوده جن و انس، بلكه در تمام جهان آفرينش.

هر پديده‏اى بخواهد زنده شود و شادابى و طراوات معنوى به دست آورد و بصيرت و كمال حقيقى كسب كند و از نور معرفت و عرفان واقعى بهره‏مند شود، بايد به آستان آن بزرگوار رو آورد ، از چشمه زلال ولايتش سيراب گردد، به درگاه وى توسل جويد و از آن رحمت واسعه الهى، استمداد نمايد و فيض گيرد.