قلعه بلده در گرداب فراموشي

بلده شهري است از سده هاي دور كه اكنون پس از پشت سر گذاشتن دوران با ابهت خود ، همچنان ايستاده است . اين شهر از شهرهاي شهرستان نور ، استان مازندران است كه به سبب صعب العبور بودن راه و گذر البرز مركزي ، امروزه كمتر مسافري از آن عبور مي كند .

شاخصه بلده قلعه عظيمي است كه همچون سلحشوري استوار از شهر محافظت مي كند . هر چند كه به مرور زمان و عدم توجه كافي اين قلعه عظيم كه از آن به قلعه پولاد نيز نام مي برند دچار خرابي هاي بسيار شده ولي همچنان تعدادي از برج و باروهاي آن سرافراز بر بلندي هاي شمال قصبه بلده بر بالاي پوزه كوهي كه رو به جنوب است ايستاده اند . تاريخ ساخت قلعه بسيار قديمي است و تا اوايل دوره صفويه داير و مسكون بوده است . تا قبل از صفويه قدرت هاي محلي با رياست ملك كيومرث با دوسپتاتيو اولاد او شاهان بني كاووس بر قلعه حكومت مي كردند و قلعه پولاد جزو مقرهاي حكومتي آنان بود . پس از انقراض آنان به دست صفويه منطقه رستم داد (نور و كجور امروزي) روي ترقي نديد و قلاع آن همچون قلعه پولاد رو به ويراني نهاد .

قلعه پولاد داراي دروازه اي بود كه درست در بالاي خانه هاي مسكوني واقع شده بود و آثار آن امروزه تا حدودي بر جاي مانده است . بر اساس روايات ، تخته پل قلعه از اين دروازه تا نزديك امامزاده اسماعيل كه در قصبه است وجود داشت كه روزها آن را مي انداختند و اول غروب با زنجيرهايي كه داشت به طرف دروازه مي كشيدند و جمع مي كردند . بناي قلعه شامل سه قسمت اصلي است و بارويي اطراف آن را احاطه كرده است . برج هاي متعددي در هر سمت بارو به چشم مي خورد و ارتفاع تعدادي از آنها كه امروزه بر جاي مانده به بلندي هفت الي هشت متر مي رسد .

آب قلعه از چشمه مرتع ملرز با تنبوشه * به قلعه فرستاده مي شده است و مردم در گذشته هر وقت تنبوشه اي براي ساخت حمام مي خواستند ، به قلعه رفته و تنبوشه هاي قديمي را بيرون مي آوردند و به كار مي بردند .

در » صفر كلاتنگه « نيز چاه آبي بود كه بر سر آن بنايي مستحكم با بامي گنبدي ساخته بودند . پلكاني از قلعه پولاد به اين بنا ساخته بودند و در مواقع ضروري از آب اين چاه استفاده مي كردند . از صفر كلاتنگه به پولاد تنگه در دل سنگ نقبي كنده بودند . ظاهراً از ارگ قلعه نيز راهي به اين نقب بوده است و در مواقع لزوم از اين نقب استفاده شده است .

بلده داراي گورستاني قديمي در اراضي كشتزار آن معروف به سراپرده است كه امروزه سنگ هاي قبر ارزشمند آن در اثر بي توجهي به شدت آسيب ديده اند . ميرزا آقا خان صدر اعظم نوري در قصبه نور داراي چند بنا از اجداد خود بود كه وي بنايي نيز به آن مجموعه افزود . اين بنا كه امروزه باقي مانده داراي حياتي بزرگ در دو طرف عمارت و پنجره هايي ارسي بسيار زيبا و پركار با شيشه هاي رنگين است . باقي بناها در سالهاي دور مورد بي مهري قرار گرفته و يك سره خراب شده اند . ناصر الدين شاه قاجار در ربيع الثاني سال 1256هـ.ق در اين مجموعه مدتي اردو زد و امروزه عكسي به يادگار آن دوران در آلبوم عكس هاي سلطنتي قاجار موجود است .

در صورتي كه قلعه بلده و ساير اماكن تاريخي آن مورد بازسازي قرار گيرد ، مي تواند شهر را به يك منطقه گردشگري تبديل كند . به خصوص آن كه بلده با آن آب و هوايي مطبوع و مردمان نيكو ، استعداد آن را دارد .

                                                                                                    گروه حاميان ميراث فرهنگي اروين

* تنبوشه : لوله سفالي كوتاه كه در زيرزمين يا ميان ديوار براي ساختن راه آب به كار مي رود .