حجاب

چالش حقوق نوين مدني در انگليس

خبرگزاري جمهوري اسلامي – لندن

اين روزها در رسانه هاي خبري و سيستم قضايي انگليس چالش جديدي در زمينه مسئله حجاب اسلامي زنان مقيم اين كشور ايجاد شده است.

يك دادگاه در انگليس در حكمي كه گفته مي‌شود، ممكن است به يك رويه قضايي در اين كشور تبديل شود، دختران دانش‌آموز مسلماني را از پوشيدن يك نوع لباس سنتي اسلامي در مدرسه محروم كرد. پرونده «شبينه بيگم» كه سال 2002 ميلادي از دبيرستاني در منطقه «لوتون» انگليس به خاطر پوشش بلند سنتي اسلامي (جلباب) اخراج شده بود، ماه پيش در دادگاه مطرح شد. اين دادگاه راي خود را منتشر و اعلام كرد كه بيگم بايد از مقررات مدرسه تبعيت كرده و از لباس فرم خاص مسلمانان كه توسط مسئولان مدرسه در نظر گرفته شده، استفاده كند. زماني كه دانش آموزان دختر مدارس دولتي در فرانسه با تصويب زنان معلم و شاغل در آلمان از اين جهت دچار مشكل و محدوديت شدند، بسياري بر اين عقيده بوده و هستند كه اين موارد، سياست‌هاي داخلي و غيرهماهنگ بوده و اتحاديه اروپا به طور يكپارچه و از پيش شده به مخالفت با پوشش اسلامي زنان مسلما برنخاسته است.

در اوج بحران‌هاي ناشي از حجاب اسلامي زنان در ديگر كشورهاي اروپايي، مسئولان دولتي و چندين نهاد مدني در انگليس از جمله شخص «توني بلر» نخست وزير، از تفاوت‌هاي سياست‌گذاري در انگليس با برخي از كشورهاي اروپايي، رواداري سياسي و تحمل و احترام نسبت به تفاوت‌هاي فرهنگي و اعتقادي شهروندان سخن گفتند. بلر در آن زمان تصريح كرد كه حجاب زنان مسلمان در انگليس نه تنها امري مذموم نيست، بلكه نشانگر مشاركت سالم همه اقليت‌هاي قومي و ديني در اين كشور به شمار مي‌رود. با اين حال چالش يك دختر دانش‌آموز مسلمان با مسئولان مدرسه بر سر لباس سنتي، موضوع حجاب در انگليس را دوباره به نقل محافل و صفحه نخست روزنامه‌هاي انگليسي كشانده است. وكلاي مدير مدرسه در دادگاه مدعي شده بودند، استفاده بيگم از پوشش سنتي اسلامي، سبب ايجاد تفرقه در ميان دانش‌آموزان شده و خطراتي را در پي خواهد داشت. در حالي كه دختر مسلمان بر پوشيدن نوعي پيراهن بلند و همرنگ با لباس فرم مدرسه اصرار داشت، مسئولان مدرسه از وي خواسته بودند، از لباس‌هاي فرم مدرسه استفاده كرده و يا برابر آنچه كه «عرف اسلامي» خواندند تن به پوشيدن «بلوز و شلوار» دهد.

مسئولان مدرسه در پي اصرار دختر مسلمان بر حفظ پوشش سنتي خود، در نامه‌اي از وي خواسته بودند ديگر در سر كلاس حاضر نشود. شبينه از آن پس خانه‌نشين شد و ترك تحصيل كرد و از اخذ مدرك ديپلم براي ادامه تحصيل بازماند. وكيل اين دختر مسلمان در نشست ماه پيش دادگاه مسئولان مدرسه را متهم كرد كه با نقض حق برخورداري شبينه از تحصيل و آزادي انتخاب مذهب، وي را مجبور به خانه‌نشيني كرده و از ادامه تحصيل محروم كرده‌اند.

خانم «اسپينسر» وكيل شبينه به قاضي دادگاه گفته بود كه اقدام دادگاه گفته بود كه اقدام مسئولان مدرسه برخلاف مقررات وزارت آموزش و پرورش انگليس و كنوانسيون حقوق بشر اروپايي بوده است. اعلام حكم دادگاه عليه شبينه موجب شد تا بحث حجاب دختران مسلمان به موضوع داغي در محافل اسلامي از يك سو و رسانه‌هاي انگليس از سوي ديگر بدل شود.

«شوراي مسلمانان بريتانيا» با انتشار بيانيه‌اي ضمن ابراز ناراحتي از اين راي و ناعادلانه خواندن آن، نسبت به تبعات احتمالي مختلف اين حكم هشدار داد.

«كميسيون حقوق بشر اسلامي انگليس» نيز در بيانيه خود نسبت به اعمال تبعيض در مورد دختران مسلمان در مقابل پيروان ديگر اديان در مدارس انگليس اعتراض كرد و اين مسئله را گامي ديگر در گسترش «اسلام هراسي» در اين كشور ارزيابي كرد. به نوشته هفته نامه «مسلم نيوز»، اكنون مسئله تعرض به زنان مسلمان در معابر عمومي انگليس به يك معضل عادي و روزمره مبدل شده و در كمتر موردي به تنبيه قضايي فرد خاطي ختم شده است.

از سوي ديگر، چند روزنامه دست راستي همچون «ديلي تلگراف»، «ديلي ميل» و «ديلي اكسپرس» آشكارا و در كنايه، با بهانه قرار دادن دادگاه شبينه، از اين مسئله براي به چالش كشيدن موضوع حجاب زنان مسلمان بهره بردند.

در همين رابطه شماري از رهبران انجمن‌هاي زنان مسلمان در انگليس در لندن گردهم آمدند و يك گروه كاري براي مبارزه در راه احقاق حقوق و برابر زنان محجبه  و مسلمان در انگليس و اروپا را پايه گذاري كردند. اين گروه كه «مجمع حمايت از حجاب» نام دارد، در همايش اعلام كرد كه از راه‌هاي مختلف قانوني، با پايمال شدن حقوق زن مسلمان اروپايي خواهد جنگيد.

در اين همايش تعدادي از نمايندگان پارلمان انگليس و پارلمان اروپايي و «كن ليوينگستون» شهردار انتخابي لندن حضور داشتند.

دو روز پيش از اعلام حكم دادگاه شبينه، شبكه تلويزيوني «بي بي سي» در برنامه پر بيننده «پانوراما» مستندي را درباره مسئله حجاب زنان مسلمان در انگليس، ريشه‌ها و تبعات آن پخش كرد. در اين برنامه از نسل جديدي از زنان محجبه در انگليس ياد شد كه در اين كشور بزرگ شده و از نظر جوانان غربي هستند. با اين همه اين دسته از مسلمانان تصميم گرفته‌اند تا با وجود مشكلات اجتماعي و شغلي، به استفاده از پوشش اسلامي ادامه دهند.

براساس اين برنامه، حجاب تنها پوشش زنان كهنسال، مهاجران تازه وارد و افراد كم سواد و خانه‌نشين نيست و اكنون پس از سالها تلاش بي‌وقفه نسل جوان و تحصيلكرده مسلمان در انگليس

براي همرنگسازي خود با اكثريت و روند كلي جامعه، بسياري از آنان آگاهانه تصميم گرفته‌اند تا در چالشي جديد آن طور كه خود مي‌خواهند و قبول دارند لباس بپوشند، نه آن طور كه جامعه و بازار كار از آنان طلب مي‌كند.

به گفته «امينه مهتار» يك دانشجوي مسلمان انگليسي مقيم شهر بلكبرن، بسياري به غلط فكر مي‌كنند كه انتخاب پوشش اسلامي توسط زنان مسلمان اين كشور  به دليل كم سوادي يا بي‌اطلاعي از مدهاي جديد بوده و يا اين كه زنان محجبه فرق بين كفش ورزشي يا كفش پاشنه بلند را نمي‌دانند.

امينه افزود: من هم مانند هر دختر غربي داستان‌هاي پليسي مي خوانم. فيلم مي‌بينم، در دانشگاه تحصيل مي‌كنم و به دنبال مشاغل خوب و پردرآمد هستم. اينها هيچ مغايرتي با پوشش اسلامي من ندارند. به گفته «ويوين رايت» گزارشگر تلويزيوني «بي بي سي » برخي از زنان غيرمسلمان انگليسي كه در زمينه حقوق مدني فعالند، معتقدند كه حجاب اسلامي زنان در انگليس با چندين دهه تلاش زنان غربي براي رسيدن به آزادي‌هاي اجتماعي و فرهنگي در تضاد است، حال آن كه انتخاب نوع پوشش، خود ثمره‌ اين تلاش‌هاي مدني و اجتماعي است.

«سلما يعقوب » يك روان شناس اهل بيرمنگام، دختر مسلماني كه از والديني پاكستاني الاصل در انگليس متولد و بزرگ شده، يكي از هزاران دختر مسلماني است كه اكنون به دليل مسلمان بودن و نوع اسلامي پوشش، در معرض توهين و تبعيض مستمر قرار دارد.

با اين همه بايد اذعان داشت كه تاثيرات آني و آشكار فرهنگي و تبليغي يازدهم سپتامبر عليه مسلمانان در انگليس كمتر از بسياري از كشورهاي اروپايي و غربي بوده است.

جامعه انگليس به دليل سابقه طولاني استعماري اين كشور و برخورد و كشاكش با فرهنگ‌ها و تمدن‌هاي مختلف، به رواداري و ملاحظه بيشتر در برابر اقليت‌هاي ديني، قومي و نژادي و داشتن روحيه‌اي چند فرهنگي از يازدهم سپتامبر اين كشور را نيز، اگرچه ديرتر از ديگر نقاط اروپا، گرفته است.

به گفته سلما يعقوب،زنان محجبه مسلمان در انگليس هيچ چالشي با هويت انگليس خود ندارند. آنها تهاجمي عليه ارزش‌ها و باورهاي غربي ندارند، فقط انتظار دارند كه سردمداران و اكثريت مردم اين جوامع به شعارها و آموزه‌هاي مدني خود عمل كرده و به بهانه‌هاي واهي مانع حق طبيعي انتخاب پوشش توسط زنان مسلمان نشوند.

به گفته خانم «مدثر اراني » وكيل سرشناس شماري از مسلماناني كه به ارتكاب اعمال تروريستي متهم شده‌اند، حجاب زنان مسلمان انگليسي، نوعي آشكار سازي باورهاي ديني آنان و اعلام آن به جامعه است.

اين وكيل محجبه معتقد است كه برخي زنان مسلمان انگليسي از اين كه به دليل نوع خاص پوشش آنان به صورت شهروند درجه دو نگريسته مي‌شوند، به ستوه آمده‌اند.

به گفته اراني، بسياري از غربي‌ها بر اثر تبليغات پنهان رايج فكر مي‌كنند كه زنان داراي حجاب اسلامي، كم عقل، بي‌سواد و عقب افتاده‌اند و اگر هيچيك از اين موارد نباشد، حتما توسط والدين يا همسر خود، به زور مجبور به پذيرش حجاب شده‌اند.

چهره غلطي كه تبليغات رسانه‌اي از مسلمانان ساخته، موجب شده كه بسياري از اكثريت سفيد پوست اروپايي تبار انگليس، به طور ناخودآگاه حجاب زنان مسلمان و يا محاسن مردان مسلمان را بدون هيچ دليل معقول و منطقي، مترادف و برابر با بنياد گرايي و همدستي با تروريست ستيزه جويانه ارزيابي كنند.

چالش حجاب زنان مسلمان در انگليس، گاهي گسترش مي‌يابد و زماني با برجاي گذاشتن اين پرسش فروكش مي‌كند كه «جمعيت يك ميليون و 600 هزار نفري مسلمانان در انگليس كه بزرگترين اقليت ديني در اين كشور به شمار مي‌رود آيا به درك متقابل ديني و فرهنگي با ساكنان قديمي اين جزيره دست مي‌يابد؟