خانه خود را «خوب» مديريت كنيم
مديريت خانه، كارى تمام وقت است. متأسفانه در كشور ما اين فعاليت هنوز به صورت علمى تبيين و حوزه و اجزاى آن مشخص و شناخته نشده است.
مديريت خانواده كارى مستمر است كه از والدين به خانواده و فرزندان آنها هم تسرى پيدا مىكند. درباره مديريت خانه سلسله مباحثى مطرح است كه به بخشى از آنها اشاره مىشود.
الف) اصول مديريت در خانواده
۱-برنامهريزى زندگى بر اساس اهدافى كه شرع، عرف، اخلاق و عقل حكم مىكند.
۲ - در نظر گرفتن ابعاد مختلف اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى در برنامهها.
۳- اجراى اصل فعاليت هر عضو خانواده به اندازه توان و استفاده هر عضو به اندازه نياز.
۴- احترام به بزرگترها و توجه به كوچكترها.
۵- ايجاد محيطى مناسب به منظور دستيابى به همكارى چند جانبه ميان افراد خانواده.
۶- تقسيم عادلانه كارها ميان افراد خانواده.
۷- توزيع وظايف خانه ميان افراد و آموزش فرزندان براى انجام بهتر كارها به جاى انجام آن كار به وسيله پدر يا مادر.
ب) شيوه مديريت خانواده
طى دو قرن گذشته، علاوه بر شيوه مديريت سنتى، شيوه مديريت مشاركتى نيز مورد استفاده قرار گرفته كه نتايج خوبى داشته است.
وجود قوانين براى ايجاد انضباط در جوامع و گروههاى انسانى لازم است. ولى در خانوادههايى كه قوانين بدون مشاركت اتخاذ مىشود، هميشه اعضا اين قوانين را تحميلى تلقى مىكنند. اگر مردم و گروهها در وضع قوانين دخالت داشته باشند، آن را بهتر درك كرده، با انگيزه قوىترى در اجراى آن مىكوشند و با ديده احترام به آن مىنگرند.
در خانوادههاى جديد، كودكان و نوجوانان، حكم انسان صاحب عقل و احساس را دارند. وقتى به افراد خانواده اين فرصت داده شود كه در تدوين قوانين و خط مشى خانواده مشاركت داشته باشند، آنان احساس بهترى نسبت به خود خواهند داشت.
ج) جلسات خانوادگى
به منظور اجراى يك روش مديريت مشاركتى، لازم است خانوادهها به صورت مرتب جلسات خانوادگى داشته باشند. اين جلسهها يك گردهمايى منظم و برنامهريزى شده با شركت همه افراد خانواده است تا در آن اعضا:
* حرفها و درد دلهاى يكديگر را بشنوند.
* كارهاى خانه را بين يكديگر تقسيم كنند.
* شكايات خود را عرضه كنند.
* اختلافها را برطرف كنند.
* راههاى جديدى براى حل مشكلات خانواده ارائه كنند.
د) مقررات شوراى خانواده
مقررات اين شورا مىتواند شامل اين موارد باشد:
* همه افراد خانواده در شورا حق اظهار نظر دارند.
* همه افراد خانواده در تصميمگيرى شريك هستند.
* رياست اين شورا بايد دورهاى و در اختيار افراد بالغ باشد.
* پدر، مادر و
فرزندان بزرگتر، رياست آن را به ترتيب
بر عهده دارند.
* شورا بايد دستور كار داشته باشد و برنامههاى آن از قبل نوشته شده باشد.
* جلسات شورا بايد به طور مداوم تشكيل شود.
* در مواقع اضطرارى، جلسات فوقالعاده تشكيل شود.
* حكم شورا بايد براى همه افراد خانواده لازمالاجرا باشد.
و) اجزاى برنامهريزى در خانواده
اساسىترين موضوع در تشكيل و بقاى يك خانواده، داشتن هدف مشخص است. هدف نقطهاى است كه كوششها براى رسيدن به آن صورت مىگيرد. هدفهاى يك خانواده در درازمدت، ادامه نسل و تعالى اعضا از لحاظ مادى و معنوى است. خانواده در راه رسيدن به اين اهداف اصلى، هدفهاى فرعى و مقطعى ديگرى از قبيل تربيت، آموزش و انتخاب همسر خوب و شغل مناسب براى فرزندان را نيز مدنظر قرار مىدهد.فعاليتهاى اقتصادى به منظور كسب درآمد كافى براى گذران زندگى فعلى و داشتن پسانداز براى ايام پيرى، از جمله هدفهاى مادى محسوب مىشود. در فرآيند دستيابى به اين اهداف خانواده بايد از اصول خاص كه در جامعه داراى ارزش و احترام است، پيروى كند.