رنگ و ابعاد فضا

سپيده سليمي

اغلب فرمول كلي درباره رنگ‌ها را شنيده‌ايد؛ «رنگ‌هاي گرم پيش رونده هستند و جلوتر ديده مي‌شوند اما رنگ‌هاي سرد عقب مي‌روند و دورتر به نظر مي‌رسند.» اين فرمول به اين معنا است كه اگر مي‌خواهيد فضاي اتاقي بزرگ‌تر به نظر برسد ديوارها را رنگي سرد بپوشانيد و اگر مايليد اتاقي كوچك‌تر به نظر برسد رنگ پوشش ديوارها را از خانواده‌ها رنگ‌هاي گرم انتخاب كنيد. اما متاسفانه كل ماجرا به اين سادگي نيست. يك رنگ سبز يا آبي درخشان هم مي‌تواند به اندازه يكي از رنگ‌‌هاي گرم ديوارها را جلوتر بكشيد. در حالي كه زرد ملايم و روشن فضا را بازتر و بزرگ‌تر مي‌كند. بنابراين ارزش رنگي – روشني و تيرگي – و درجه خلوص رنگ – ميزان تركيب آن با ساير رنگ‌ها – نيز از اهميتي هم‌پاي گرمي يا سردي آن برخوردار است. به طور كلي رنگ‌هاي روشن‌تر يا رنگ‌هايي كه خلوص كمتري دارند موجب بزرگ‌نمايي فضا و رنگ‌هاي تيره‌تر و خالص‌تر موجب كوچكتر ديده شدن فضا مي‌شوند. تاثير رنگ به ابعاد فضا محدود نمي‌شود بلكه رنگ بر حال و هواي حاكم بر فضا نيز موثر است. هر يك از رنگ‌ها حسي خاص را در ما ايجاد مي‌كنند و اين حس‌ها به نوبه خود بر روي برداشت ما از ابعاد فضا و درجه راحتي ما در آن تاثير مي‌گذارند. به خاطر داشته باشيد رنگ‌هايي كه در كنار يكديگر قرار مي‌گيرند نيز يكديگر را تحت تاثير قرار مي‌دهند. طبق قانون تضاد همزمان، اگر دو رنگ در همسايگي هم قرار گيرند، چشم آنها را تا حد ممكن متضاد با يكديگر نشان مي‌دهد. رنگ‌هاي مكمل – رنگ‌هايي كه در چرخه رنگ درست در مقابل هم قرار مي‌گيرند – چنين تضادي را ايجاد نمي‌كنند بلكه يكديگر را تشديد مي‌كنند. اگر سبز و قرمز را با هم در اتاقي استفاده كنيد، قرمز، قرمزتر ديده مي‌شود و سبز آن سبزتر به نظر خواهد رسيد. هر طراحي رنگي به نوعي كنتراست نيازمند است تا چشم را به خود جلب و در فضا تعادل و جذابيت ايجاد كند. وقتي با رنگ‌هاي مكمل كار مي‌كنيد به طور اتوماتيك از اين كنتراست سود مي‌بريد. اما طراحي‌هاي تك رنگ از رنگ‌هاي سرد يا گرم به الماني از خانواده رنگ‌هاي متضاد خود نياز دارد تا به فضا شور و حال ببخشد.

فضا را به سطوح روشن و تيره تقسيم كنيد

ارزش رنگي به ميزان روشني يا تيرگي رنگ دلالت دارد. در ميان تمام رنگ‌ها، زرد روشن‌ترين است و بنفش تيره‌ترين رنگ. وقتي مايليد در نماي ظاهري ابعاد فضا نيز تغيراتي ايجاد كنيد از رنگ‌هايي با ارزش رنگي زياد كه تيره‌تر هستند براي نزديك‌تر نماياندن ديوارها به هم و جمع‌تر ديده شدن آن و از رنگ‌هايي كه از درجه روشني بيشتر برخوردارند براي افزايش فاصله آنها و بازتر ديده شدن فضا بهره ببريد. شما مي‌توانيد از رنگ دلخواهتان در سايه‌هاي روشن‌تر يا تيره‌تر جهت ايجاد حس مورد نظر‌تان در فضاي يك اتاق بهره ببريد. براي بزرگتر نماياندن يك فضا سايه‌هاي روشني از رنگ مايه مورد پسندتان را انتخاب كنيد يا خيلي ساده به سراغ رنگ‌هاي روشن معمولي مثل سفيد، كرم يا رنگ‌ مايه مورد پسندتان را انتخاب كنيد يا خيلي ساده به سراغ رنگ‌هاي روشن معمولي مثل سفيد، كرم يا رنگ‌هاي خنثاي بسيار روشن- انواع سفيد و رنگ‌هاي پاستلي- كه فضاي اتاق را باز و وسيع نشان مي‌دهند، برويد. براي حصول نتيجه بهتر قاب پنجره‌ها و درها را با رنگي كه با دكوراسيون هماهنگ است رنگ بزنيد. تاكيد بر اين خطوط و ويژگي‌هاي معماري اتاق حس وسعت فضا را تشديد مي‌كند. رنگ سفيدي كه براي ديوارها به كار مي‌بريد؛ بهتر است سفيد خالص و براق نباشد چون اين نوع سفيد حسي از سردي را در فضا القا مي‌كند و رنگي بي‌روح است. گاهي اوقات فرم فضا به شكلي است كه لازم است تا حد امكان اجزايي كه توجه ببيننده را به خود معطوف مي‌كنند، حذف شوند. به عنوان مثال در يك اتاق كه باريك و طويل است بهتر است تمام جزئيات روي ديوارها مانند قاب درها و پنجره‌ها، در كمدهاي ديواري و قاب دور شومينه را همرنگ با ديوار رنگ‌آميزي كنيد، تا فضا يك‌دست‌تر و بازتر ديده شود.

از كنتراست سود ببريد

كنتراست و تضاد ميان رنگ ديوارهاي يك اتاق و جزئيات معماري آن مثل قاب پنجره‌ها مرزهاي اتاق را پر رنگ و توجه ببيننده را به سوي فرم و اندازه آن جلب مي‌كند، اگر اتاق وسيع و بزرگ باشد توجه بيشتري را به ابعاد و وسعت خود جلب خواهد كرد و اگر جمع و جور و كوچك است اين محدوديت فضا بيشتر به نظر خواهد رسيد. مبلمان و لوازم اتاق چنانچه رنگي متضاد با ديوارها داشته باشند موجب تاكيد بر ابعاد فضا خواهند بود.

با رنگ استتار كنيد

اگر با يك اتاق مكعب مربع شكل و كسالت آور روبه‌رو هستيد براي جان بخشيدن به آن يك پالت رنگي چند رنگ را انتخاب كنيد تا از اين طريق ابعاد و فرم فضا را تغيير دهيد. براي اين منظور مي‌توانيد دو ديوار مقابل را با يك رنگ تيره و دو ديوار ديگر را با رنگي روشن بپوشانيد. به اين ترتيب فرم اتاق كمي كشيده به نظر مي‌رسد و از شكل يك مكعب مربع خارج مي‌شود. در چنين مواردي رنگ كردن سقف اتاق با رنگي غير از سفيد مي‌تواند تنوع و جذابيت بيشتري به فضا ببخشد. استفاده از مبلماني به رنگ متضاد با رنگ‌هاي ديوار شور و حيات لازم را در اتاق ايجاد مي‌كند.

يك روش ديگر، رنگ كردن ديوارها با يك رنگ ملايم و سپس پوشاندن يكي از ديوارها با رنگي زنده و تيره است. به اين ترتيب هم اتاق بيشتر مستطيل به نظر خواهد رسيد تا مربع. ديواري را كه مايليد جلوتر ديده شود با رنگي تند بپوشانيد.

در يك راهروي بلند كه مايليد كوتاه‌تر به نظر برسد رنگ كردن ديوار انتهايي با رنگي گرم و زنده و سپس پوشاندن دو ديوار موازي با هر رنگ روشن و ملايمي موجب مي‌شود راهرو كوتاه‌تر به نظر برسد. براي شروع مي‌توانيد از رنگ‌هاي موجود در لوازم دكوراسيوني اتاقتان به عنوان راهنما استفاده كنيد.

اگر يك كاناپه قرمز در اتاقي دارد و مايليد اتاق كمي كشيده‌تر به نظر برسد يكي از ديوارها را با رنگ مكمل آن، كه سبز است بپوشانيد. سبزي تيره را براي اين منظور انتخاب كنيد و كاناپه را جلوي اين ديوار قرار دهيد. سپس ساير ديوارها را با رنگي بسيار روشن كه در بقيه لوازم دكوراسيوني اتاق موجود است رنگ بزنيد. در تصوير رنگ ملايم ياسي از مبل‌هاي راه راه گرفته شده است. براي سقف هم بنا به فرم فضا و اين كه مايليد بلندتر يا كوتاه‌تر به نظر برسد رنگي را انتخاب كنيد. در اينجا از رنگ گرم زرد براي سقف استفاده شده است.

در هر حال استفاده از صفحات رنگي متفاوت در دكوراسيون يك اتاق با ايجاد تنوع بصري موجب شكسته شدن فضا مي‌شود.

از رنگ براي تعريف فضا استفاده كنيد

در خانه‌هايي كه فضاي باز و يك تكه دارند براي تعريف بخش‌هاي مختلف يك اتاق مي‌توان از رنگ بهره گرفت. اگر خانه شما به شكل يك سالن است كه پذيرايي، اتاق نشمين و غذاخوري را شامل مي‌شود از رنگ براي جداسازي فضاها استفاده كنيد. با رنگ زدن ديوارها به رنگ‌هاي متفاوت خطوط مرزي عمودي در فضا ايجاد مي‌شود كه مي‌تواند به نوعي بخش‌هاي مختلف اتاق را از هم مجزا كند.

رنگ‌هاي مختلف به كار رفته براي پوشش ديوارهاي چنين اتاقي به طور حتم بايد برگرفته از رنگ‌‌هاي موجود در مبلمان آن باشند تا از شلوغي و عدم هماهنگي در ميان رنگ‌ها پيشگيري شود. همچنين اين رنگ‌ها بهتر است از نظر ارزش رنگي برابر باشند تا با هم رابطه‌اي هارمونيك ايجاد كنند. اگر هنوز مبلماني براي اتاق در نظر نگرفته‌ايد براي انتخاب پالت رنگي فضا از طبيعت الهام بگيريد. به عنوان مثال رنگ‌‌هاي سبز گوناگون برگ‌ها و درختان با رنگ‌هاي خاكي شن و سنگ و آبي آسمان، در كنار هم مجموعه‌اي ايجاد مي‌كنند كه تك رنگ نيست اما اجزاي آن به خوبي با هم هماهنگ هستند. در آخر به ياد داشته باشيد تاثيري كه هر يك از رنگ‌ها بر حس شما دارند از اهميت بيشتري نسبت به تاثير آنها بر ابعاد فضاي برخوردار است چون مادامي كه شما در فضاي رنگي خاصي احساس آرامش و راحتي مي‌كنيد بزرگتر يا كوچكتر ديده شدن آن اهميت چنداني ندارد.

روزنامه شرق 19/3/86