فن‌آوري اطلاعات مهمترين دغدغه بشر در قرن حاضر

مهندس نادر منتظري

از ديرباز كه بشر زبان را آموخت و يا حتي قبل از اينكه بتواند با ديگران رابطه زباني برقرار كند، اطلاعات مورد نياز خود را با ديگر همنوعان رد و بدل مي‌كرد و از آن تبادل اطلاعات بهره موردنظر را مي‌گرفت.

با ابداع خط، تبادل اطلاعات شكل بهتري گرفت و بشر توانست اطلاعات خود را براي استفاده حال و آيندگان ثبت كند و فرهنگ داشته‌هاي خود را به نسل‌هاي بعدي و جوامع آينده، بدون حضور خود ارائه كند.

در عصر نوين كه تقريباً دنياي ديجيتالي از دهه 70 به اين طرف مطرح شد، بشر به ابزاري دست پيدا كرد كه مي‌توانست با آن به صورت آني اطلاعات مورد نياز را كسب يا اطلاعات خود را انتشار بدهد و اين دروازه جديدي بود كه به بشر توان انتقال اطلاعات در حجم‌هاي بزرگ در كمترين زمان را مي‌داد و اين پيشرفت بشريت را سرعتي صد چندان مي‌بخشيد.

با رشد اين دنياي جديد نياز به همگاني شدن اين پيشرفت در جوامع مختلف احساس گرديد و آنان در 2 دهه گذشته شروع به جمع‌آوري، بهينه‌سازي، استانداردسازي و در اختيار قرار دادن همگاني داشته‌هاي اطلاعاتي خود در زمينه‌هاي علم و تكنولوژي، تجارب، صنعت، سياست، دفاع و غيره كردند و هم اكنون ما شاهد پيشرفت سريع اين دستاور ارزنده بشري هستيم و اگر بخواهيم نياز ارتباطي و اطلاعاتي نوين خود را پايه‌ريزي كنيم و داشته‌هاي خود را عرضه كنيم و از داشته‌هاي ديگران و تجربيات و اكتشافات و ابداعات آنان بهره ببريم بايد قدم در اين دنياي جديد بگذاريم حتي اگر بودجه‌هاي ميلياردي نيز در اين راه هزينه كنيم چون حضور فرداي ما در سطح جهاني در گرو تصميم و كار امروز همگي ما در اين رابطه مي‌باشد.

بايد بدانيم چه مي‌خواهيم، بايد بدانيم چگونه ديگران را با خود همراه كنيم، بايد بدانيم چگونه از تجربيات فرنگيها، از اساتيد و دانشجويان و فارغ‌التحصيلان موجود خودمان در اين راستا بهره مناسب را بگيريم.

چرا به فكر يك دانشگاه IT‌ نباشيم؟ كه فن‌آوري اطلاعات را در رشته‌ها و زمينه‌هاي مختلف آموزش بدهد. افرادي تربيت كند كه در آينده بتوانند سكان فن‌آوري اطلاعات ايران را به دست بگيرند و در اين اقيانوس اطلاعات، كشتي ديجيتالي اين سرزمين را به ساحل مقصود، سلامت برسانند. بدانيم بدون آموزش همگاني و زمينه‌سازيهايي مهم اوليه در اين رابطه، هر هزينه‌اي آب دريا بر روي شن‌هاي داغ خواهد بود.

IT در حقيقت محور توسعه در كشورهاي پيشرفته مي‌‌باشد و اين كشورها با آينده‌نگري و ايجاد زمينه‌هاي جذب متخصصان IT و انفورماتيك، رشد واقعيت خود را در آينده تضمين نمودند.

اما در كشور ما خيلي بي‌تفاوت به مسأله مهاجرت متخصصانمان خصوصا IT برخورد مي‌شود و انگار هيچ اتفاق خاصي نيفتاده است. بله شايد الان كه اطلاعات زيادي در مورد رشد كشورهاي ديگر در آينده نداريم، اين موضوع مهم به نظر نرسد اما اگر اطلاعاتمان بيشتر مي‌بود و خطر عقب‌افتادگي فرهنگي و اقتصادي را احساس مي‌كرديم ديگر اينگونه بي‌تفاوت به مسأله نگاه نمي‌كرديم. شايد ندانيم كه ديگر هيچ متخصصي از كشورهاي پيشرفته به كشور جهان سوم فيدبك نمي‌شود و دل به برگشتن اين و آن خوش نكنيم. همان چيزي كه داريم خوب محافظت كنيم تا محتاج برگشتن اين و آن نباشيم. بهتر است به گنجينه‌هاي فكريمان كه داريم از دروازه‌هاي فرودگاهها راهي فرنگ مي‌كنيم اندكي حساستر باشيم. شايد نمي‌دانيم كه اينان سرمايه‌ها و آينده‌سازان اين كشور هستند كه مي‌روند.

چرا مي‌روند؟ چون ما كاري براي دانش‌آموختگان نكرديم زمينه كار و فعاليت براي آنان ايجاد نكرديم. آينده روشني براي آنان ترسيم نكرديم. هيچ سعي نكرديم  حداقل عرق ملي را در آنان ايجاد كنيم. حتي با وجود درآمد هنگفت نفتي نيز هرگز سعي نكرديم در جذب و نگهداري اينان تلاش كنيم. پس با چه كساني و با كدام نيروي متخصص مي‌خواهيم آينده را بسازيم.

مشكل بعدي كه در مسير IT قرار دارد بحث مديريت فن‌‌آوري اطلاعات است.

مي‌دانيم كه رشد و پيشرفت كشورهايي مثل ژاپن، كره، آلمان، آمريكا و غيره مديون وجود مديران متخصص و دلسوز مي‌باشد و اين پيشرفت حاصل كار آنان است و اين مديران متخصص بيشتر وقتشان را در راه نوآوريهايي مديريتي در حيطه تخصص خود صرف مي‌كنند. اما در كشور ما برعكس وقت اساسي متخصصان ما در توجيح مديراني صرف مي‌شود كه بعضاً هيچگونه تخصصي در مسؤوليتي كه قبول كرده‌اند، ندارند. چه برسد كه اينگونه افراد نوآوري هم بكنند و چرخ علم و صنعت را هم به جلو حل بدهد.

نمونه مدير لايق در دنيا كم نيست به همين بيل گيتس نگاه كنيد. به تنهايي با ابتكار و نوآوري توانست سود چندين كشور نفت‌خيز را سالانه براي كشورش كسب كند و هنوز از پا ننشسته است. اين يعني تجارت فكر. تجارت دانايي.

بدانيم كه ما تا اينگونه با پستهاي مديريتي برخورد مي‌كنيم نمي‌توانيم حتي مشكل خود را حل كنيم چه برسد كه مانند مايكروسافت جهاني بشويم.

IT نياز به مديراني لايق متخصص و كارآمد دارد تا همگام با آهنگ پيشرفت تصميم‌گيري نمايند. تا تبيين كننده ميسر انجام پروژه‌هاي كلان باشد و توانايي به پايان رساندن كار را داشته باشند.

مشكل مهم ديگر ما در زمينه فن‌آوري اطلاعات موضوع ارتباطات است. براي تبادل سريع اطلاعات در تمامي زمينه‌ ايجاد يك پهنه مانند ارتباطات ماهواره‌اي، شبكه فيبرنوري، موبايل و غيره مي‌باشد و براي ايجاد اين چنين بستر ارتباطاتي كه لازمه كار IT مي‌باشد تا كنون كارهاي زيادي انجام گرفته اما يا كافي نبوده و يا اينكه باز به مسأله به شكل يك تجارت زودگذر و يا باري به هر جهت انجام گرفتن كار بوده. بطور مثال هم اكنون مي‌توان با موبايل به ديدن فيلم در اينترنت پرداخت و يا اطلاعات تصويري ديگر را حتي انتقال داد. اما در كشور ما در خود تهران موبايل خودتان كه در كنار دستتان است را مي‌گويد در دسترس نيست؟!

اين موضوعات در دنياي امروز امري نيست كه بخواهيد با توجيحات اين و آن از كنارش به آساني عبور كنيد. لازمه پيشرفت، ارتباطات سريع و ايمن است و لاغير. پس كفش‌ها را وابكشيم و تأخير ديگر جايز نيست. مهم اين نيست كه سالي 1 يا 2 ميليون ارتباط راديومودم مثل موبايل برقرار كنيم در ابتدا كيفيت ارتباط مهمتر است. چون در آينده بايد اين وسيله ارتباطي بار سيستم‌هاي مبتني بر IT ما را هم به دوش بكشد. پس بهتر است آينده‌نگرتر با موضوعات برخورد كنيم.

ما هميشه عادت كرده‌ايم به تشريفات بيشتر بپردازيم تا خود موضوع. اين هم مانند خريدهاي كامپيوتريمان در خانه و اداره‌هايمان است كه اول به مد بازار فكر مي‌كنيم تا به اينكه واقعا چه كاري را از اين دستگاه كه حاصل نبوغ بشر است انتظار داريم. شايد اين مقدار سخت‌افزاري كه ما در همين تهران داريم براي كل خاورميانه كفايت كند. اگر واقعا بدانيم كه چه گوهري را بيهوده صرف بازي يا تشريفات فاميلي و اداري مي‌كنيم.

در آخر مي‌توان گفت، كه فن‌آوري اطلاعات مهمترين دغدغه بشر در قرن حاضر است و الان دنيا به سوي اين مهم ساليان است كه رهنمون است پس ما هم غفلت نكنيم.