ورني
منبع
: سازمان
صنايع دستي
ايران ورني
گليمي است
فرش نما كه
بدون نقشه و
به شكل ذهني
توسط زنان و
دختران
عشاير مناطق «
ارسباران ،
مغان» در
استان
آذربايجان
نشرقي توليد
ميگردد. مواد
اوليه اي كه
جهت توليد
ورني بكار
گرفته ميشود
عبارتست از
پود كه از
پشم، و
تاروپود
نازك كه
غالباً از نخ
پنبهيي
تهيه ميشود.
در گذشته با
توجه به نوع
معيشت عشاير
مستقر در –
دشت مغان،
گرما دوز و
ارسباران پس
از چيدن پشم
از دامهاي
موجود منطقه
در فصول
مناسب آنها
را با دوكهاي
نخ ريسي سنتي
ريسيده و پس
از آن شستشو
ميدادند و
سپس با روشي
بسيار
ابتدايي با
رنگهاي
شيميايي پست
در خود منطقه
زنگرزي مي
نمودند. عموماً
اين شكل
رنگرزي، از
جنبه كيفي
بزرگترين
لطمه را به
بازار و
بازاريابي
اين كالاي
هنري سنتي
وارد ميكرد،
ليكن از سال 1361
سازمان
صنايع دستي
ايران در
قالب طرحهاي
عمراني
آذربايجانشرقي
اقدام به
تهيه و توزيع
مواد اوليه
مرغوب نموده
و تحولي در
ارتقاء كيفي
توليد ورني
بين عشاير
منطقه بوجود
آورده است. توليد
ورني عموماً
در نقاط
قشلاقي
انجام ميپذيرد
و نقوشي كه بر
روي اين گليم
فرش نما نقش
ميبندد
نشانگر محيط
زيست و
انعكاس آن در
اذهان زنان و
دختران
عشاير است و
نمودار ذهن
توانا و
استعدادهاي
بالقوه فكري
آنان ميباشد.
بيشتر نقوش
از اشكال
حيوانات و
وحوش منطقه
تأثير
پذيرفته و
نقش عمده
حيوانات
عبارتست از :
گوزن ، آهو،
گرگ، سگ گله ،
بوقلمون ،
مرغ و خروس ،
گربه ، مار ،
عقاب ،
گوسفند، ببر
، شتر ، شير،
روباه ، شغال
، طاووس ،
پرندگان
محلي و …. عمل
توليد صرفاً
خانگي بوده و
ابزار آن از
قبيل دار،
دفتين ، و ….
تماماً در
محل تهيه
ميشود و
غالباً در همان
اطاقي كه
خانوار
عشايري
سكونت دارند
توليد صورت
ميپذيرد. ساعات
كار توسط
زنان و
دختران بهيچ
عنوان تابع
شرايط و نظم و
ترتيب خاصي
نيست ، زيرا
تنها در
زمانهاي
فراغت از
امور جاري
خانه و مشغله
هاي ديگر
توليد انجام
ميگيرد. تاريخچه: بر
اساس بررسي
هاي انجام
شده توليد
ورني ظرف
يكصد سال
اخير در دشت
مغان مرسوم
گرديده است
بروايت
افراد مطلع ،
محل اصل
توليد منطقه
قره باغ
آذربايجان
شوروي بوده
كه بر اثر
روابط و علقه
هاي فرهنگي
عشيره يي و
ترددهايي كه
در دو كناره
رودخانه ارس
انجام
پذيرفته
بتدريج
تويلد ورني
ابتدا در
منطقه
ارسباران و
سپس در بين
ايلات و
عشاير دشت
مغان رايج
گرديده است. در
حال حاضر
توليد ورني
در سطح جهاني
منحصر به
ايران بوده و
در ايران هم
فقط در مناطق
فوق الذكر
وجود دارد.
ويژگي
توليد، عمل
اقتباس يا
مشابه سازي
نظير بسياري
از زير
اندازهاي
ديگر از قبيل
قالي و گليم و …
را در ساير
نقاط ايران و
جهان دشوار و
حتي غير ممكن
ميسازد. ورني
هاي توليدي
آذربايجان
معمولاً در
زمينه
رنگهاي لاكي
، سرمهاي ،
كرم ، سفيد،
پيازي و آبي
روشن با نقش
حيوانات در
وسط و حاشيهيي
حداكثر به
عرض بيست
سانت در
طرفين توليد
ميگردد.
اندازه رايج
ورني هاي
توليدي بشرح
زيرا ست: 1
–
ورني قالي با
ابعاد 200×300
سانتيمتر 2
–
ورني كناره
بزرگ بابعاد
150×320 سانتي متر 3
–
ورني كناره
بابعاد 125×310
سانتي متر 4
–
ورني زرع و
نيم ( جفت) بابعاد
115×160 سانتي متر 5
–
ورني قاليچه
بابعاد 120×250
سانتي متر 6
–
ورني پشتي بابعاد
70×100 سانتي متر و
60×90 سانتيمتر |