|
روند
اصلاحات در
سرزمينهاي
ديگر بحرين
مرواريد را
در خشكي صيد
ميكند مهرداد
ناظري وقتي
كه ديگر هيچ
صيادي براي
صيد مرواريد
به عمق آب
نرفت،
بحرينيها
فهميدند كه
بايد به جست و
جوي منابع
ديگر ثروت
بروند. هفتاد
سال پيش بود
كه سرمايهگذاران
خارجي براي
استخراج
منابع نفتي
به بحرين
آمدند. اما
تمام
ارزيابيها
نشان داد كه
نفت اين
جزاير تا
بيست سال
ديگر به
اتمام ميرسد.
اينها تنها
بخشي از
دلايل حكومت
بحرين در
ايجاد زمينههاي
سرزميني است
كه تا سه دهه
پيش حتي در
نگاه
ساكنانش هم
يك برهوت بود. اكنون
فقط در زمينه
جذب گردشگري
آمارهايش را
از 50 هزار نفر
به 5/2 ميليون
نفر در سال
رسانده است؛
رقمي كه براي
كشور كوچك و
كم جمعيت
بحرين خارقالعاده
است. اگر چه
آلومينيوم
به عنوان
نخستين صنعت
بحرين
جايگاه
مشخصي دارد،
اما
صاحبنظران
مالي پس از
جنگ خليجفارس
و سرازير شدن
سپردههاي
بانكي و
كويت، بحرين
را كشور
تجارت و بيمه
و بانكهاي
بينالمللي
ناميدهاند.
بحرين اين
همه را مديون
امنيت خود ميداند
كه پيش از آن
اصلاح
ساختارهاي
سياسي از
جانب جانشين
امير سابق
بحرين، به
اين كشور
كوچك جنوب
خليج فارس
ارزاني شده
است. تا
قبل از كشف
نفت در
بحرين، مردم
از طريق صيد
مرواريد،
ماهي و
كشاورزي
امرار معاش
ميكردند.
بخصوص صيد
مرواريد در
بين مردم اين
حيطه بسيار
مرسوم و
متداول بوده
است. اما با
ظهور
مرواريدهاي
پرورشي ژاپن
در بازارهاي
جهاني،
بازار
مرواريد
بحرين افول
كرد. در حال
حاضر هيچ
كشتياي
براي صيد
مرواريد
وارد خليجفارس
نميشود و
تنها افراد
معدودي با
قايقهاي
كوچك به اين
كار مشغولند.
در سال 1930 پس از
اطمينان از
وجود منابع
نفتي،
استخراج آن
با مشاركت
كمپانيهاي
خارجي آغاز
شد. در حال
حاضر اگر چه
بحرين جزو
كشورهاي
اوپك محسوب
نميشود. ولي
از اعضاي
سازمان
كشورهاي
عربي صادر
كننده نفت
است. كارشناسان
نفتي پيشبيني
ميكنند كه
ذخاير نفتي
اين كشور رو
به اتمام است
و اين ذخاير
طبق تخمينهايي
تا سال 2024 دوام
نخواهد آورد.
از اين رو
دولت بحرين
با درك اين
موضوع و نياز
به مطرح كردن
اقتصاد كشور
در بازارهاي
جهاني، به
سرمايهگذاري
در حوزههاي
ديگر روي
آورده است. آلومينيوم:
يكي از
صنايعي كه
زمينههاي
رشد بسياري
در بحرين
داشته،
توسعه
سرمايهگذاري
در صنعت
آلومينيوم
است. كارشناسان
اقتصادي
صنعت
آلومينيوم
را نخستين
صنعت اصلي ميدانند
كه در بحرين
شكل گرفته
است. اما براي
آنكه سرمايهگذاري
در اين بخش
توسط
خارجيها
گسترش يابد،
دولت با
معافيت
مالياتي
زمينههاي
توسعه و
گسترش آن را
فراهم آورده
است. كمپاني
آلبا (ALBA)
در سا 1968 با
سرمايهاي
معادل 60
ميليون پوند
و با ظرفيت 120000
تن در منامه
تأسيس شد. اما
اين كارخانه
از سال 1972
توليدات خود
را آغا كرده.
اكنون از
سهام
كارخانه
آلبا 77 درصد
متعلق به
دولت بحرين، 20
درصد
عربستان
سعودي و 3 درصد
متعلق به
شركت برتون
آلمان است. دولت
بحرين در
سالهاي اخير
توجه بيشتري
به رشد اين
صنعت داشته
است. چرا كه
اين صنعت در
صورت توفيق
ميتواند
جايگزين
مناسبي براي
درآمدهاي
نفتي شود و از
سوي ديگر در
بهبود وضعيت
اشتغال
جامعه بحرين
تأثير خواهد
داشت. اما در
سالهاي اخير
مشكلاتي
نظير خريد
مواد اوليه
از خارج،
فرار سودهاي
حاصله به
خارج از كشور
توسط
سهامداران
خارجي و...
تأثير منفي
بر كشورهاي
خريدار اين
توليدات
گذاشته است. توريسم
امروزه
صنعت توريسم
در اقتصاد و
به رشد
كشورها نقش
به سزايي
دارد. شايد
كمتر كشوري
را بتوان در
دنيا سراغ
گرفت كه به
سوي سرمايهگذاري
و توسعه اين
صنعت پولساز
روي نياورده
باشد. اما به
صرف سرمايهگذاري
مالي نميتوان
انتظار حضور
گردشگران را
در هر كشوري
داشت. بلكه
شايد وجود
امنيت
اقتصادي و
اجتماعي و
اصلاحات
سياسي دو پيش
زمينه اصلي
توسعه صنعت
گردشگري
محسوب شود كه
مورد توجه
مقامات
بحريني بوده
است. بحرين از
زمانهاي
قديم به دليل
موقعيت
جغرافيايي
كه در مركز
خليجفارس
واقع است، يك
مركز
بازرگاني
محسوب ميشده.
امروزه نيز
دولت بحرين
با احداث
هتلهاي
مدرن، وسايل
سرگرمي و
تفريحي،
نمايشگاههاي
محلي و...
زمينه جذب
توريست را در
بحرين ايجاد
كرده است. شمار
گردشگران
براساس
آمارها در
كمتر از يك
دهه از حدود 500
هزار نفر به 5/2
ميليون نفر
در سال 1994
رسيده كه
براي كشور
كوچك و كمجمعيت
بحرين آمار
خارقالعادهاي
به حساب ميآيد.
البته بخشي
از افزايش
حضور مسافر
در بحرين،
مديون ايجاد
پل ارتباطي
بين عربستان
و اين كشور
است كه از
طريق اين پل
هزاران نفر
با
اتومبيلهاي
شخصي يا
عمومي به
بحرين ميآيند.
دولت بحرين
در سالهاي
اخير جهت
توسعه صنعت
گردشگري
تعداد زيادي
دانشجو را
براي تحصيل
در رشته
مديريت هتلداري
به كشورهاي
اروپايي
اعزام كرده
است. همچنين
با صدور مجوز
احداث
هتلهاي
زنجيرهاي
به كشورهاي
ديگر، زمينههاي
تشويق
سرمايهگذاري
در اين بخش را
فراهم آورده
است. بانكداري
كارشناسان
معتقدند كه
بحرين كشور
شركتهاي
تجاري، بيمه
و بانكهاي
بينالمللي
است. شواهد و
آمار نشان ميدهد
كه بسياري از
سپردههاي
موجود در
بانكهاي
كويت، بعد از
جنگ كويت و
بحرانهاي
ناشي از آن به
بحرين منتقل
شد. بحرين كه
در قلب خليجفارس
واقع شده با
ايجاد امنيت
اقتصادي و
تسهيلات
فراوان به
مكاني مناسب
براي حفظ
منافع مالي
ديگر كشورها
مبدل شده است.
در حال حاضر
اكثر
بانكهاي
معتبر خارجي
در اين كشور
شعبه دارند
كه از جمله
اقدامات
اصلاحي
مقامات
بحرين در
سالهاي اخير
بوده است. اصلاحات
سياسي
يكي
ديگر از
ويژگيهاي
منحصر به فرد
بحرين
اصلاحات
دموكراتيكي
است كه در
سالهاي اخير
در اين كشور
اتفاق
افتاده كه
همزيستي
مسالمتآميزي
از اسلام و
دموكراسي را
به منصه ظهور
رسانده است.
امير بحرين
سه سال پيش كه
با درگذشت
پدرش شيخ
عيسي بن
سلمان
جانشين وي
شد، اصلاحات
براي تغيير
نظام سياسي
بحرين را
آغاز كرد كه
به معجزه
بيشتر شبيه
است. او يك سوم
زندانيان
سياسي را
آزاد كرد و
اجازه داد
تبعيدشدگان
بحريني كه
اغلب آنها در
شهر قم و لندن
اقامت
داشتند به
كشور
بازگردند.
امير بحرين
سپس با تغيير
در تركيب
مجلس مشورتي
از اين كشور،
چندين زن را
به عضويت آن
منصوب كرد و
با تشكيل
كميته 46 نفره
راه را براي
تدوين منشور
ملي اصلاحات
هموار نمود.
دكتر مجيد
العلوي از
جمله
مخالفان
سياسي است كه
پس از آغاز
اصلاحات به
كشور
بازگشته ميگويد:
من دو سال در
تبعيد زندگي
كردهام. من
كشور خود را
ترك كردم.
زيرا در
اينجا از
آزادي سياسي
خبري نبود.
زيرا
پارلمان
منتخب بحرين
اجازه تشكيل
جلسات خود را
نمييافت و
به خاطر
اينكه حقوق
بشر در بحرين
رعايت نميشد.
به هر حال
اكنون يك بار
ديگر اين
كارشناس
علوم سياسي
به ميهن خود
بازگشته است. امروز
اين فضاي باز
سياسي به
حوزههاي
اجتماعي هم
سرايت كرده
به طوري كه
بسياري از
شهروندان
عربستان
سعودي ترجيح
ميدهند
اوقات فراغت
خود را در
منامه
بگذرانند و
خارج از
قوانين
سختگيرانه
عربستان
سعودي اندكي
از آزاديهاي
اجتماعي
موجود در
منامه بهرهمند
شوند. اميرسابق
بحرين به رغم
اينكه 60
درصد جامعه
بحرين را
شيعيان
تشكيل ميدهند،
محدوديتهاي
اقتصادي،
سياسي
فراواني را
به آنها
تحميل كرده
بودند، به
طوري كه به
ايجاد
تعارضهاي
فراواني در
كشور
انجاميد. به
نظر ميرسد
كه سير
دموكراسي در
بحرين
تغييراتي
ساختاري در
وضعيت
شيعيان به
وجود آورده
به طوري كه
شايد در
سالهاي
آينده،
نتيجه اين
تحولات را در
سراسر منطقه
خاورميانه
شاهد باشيم. از
ديگر
ويژگيهاي
مهم اصلاحات
در بحرين
حضور و نقش
گسترده زنان
در حوزههاي
تصميمگيري
و شغلها و
پستهاي مهم
كليدي است كه
پيش از آن در
انحصار
مردان بود.
همچنين
گسترش و
توسعه
انجمنهاي
زنان حكايت
از تقويت
نهادهاي
مدني در اين
كشور كوچك
خليخفارس
دارد. در آبان
ماه امسال
بحرينيها
پس از سي سال
به پاي
صندوقهاي
رأي رفتند تا
نمايندگان
پارلمان را
انتخاب كنند.
به نوشته
روزنامه
نيويورك
تايمز اگر چه
نيمي از رأيدهندگان
از خانه
بيرون
نيامدند،
ولي دولت اين
رأيگيري
را موفقيتآميز
خواند و آن را
نشانه حمايت
از تلاشهاي
دولت سلطنتي
براي
استقرار
مردمسالاري
در بحرين
قلمداد كرد.
برگزاركنندگان
انتخابات
ميزان حضور
مردم پاي
صندوقهاي
رأي را 52 درصد
اعلام كردند.
رهاورد
سياستهاي
جديد
اميربحرين
ثبات و امنيت
بيسابقهاي
كه به مردم
اين كشور
كوچك اجازه ميدهد
آن
را تجربه
كنند. مجيد
العلوي ميگويد:
ما ميخواهيم
به همه نشان
دهيم كه
دموكراسي به
ثبات و امنيت
داخلي منجر
ميشود و هيچ
گزينه ديگري
غير از آن
وجود ندارد.
مسأله ديگر
اين است كه
دموكراسي و
حقوق بشر هيچ
مغايرتي با
اسلام ندارد.» منابع: 1-بحرين
گردآوري و
تنظيم:
معصومه سيف
افجهاي،
مركز
مطالعات
وزارت امور
خارجه 1376 2-سيماي
بحرين جزيره
ايمان: تأليف:
علي محمدي
سازمان
تبليغات
اسلامي 76 3-بحرين
گردآوري:
وزارت
بازرگاني 1344 4-كشورها
و مرزها در
منطقه
ژئوپوليتيك
خليجفارس
نوشته دكتر
پيروز
مجتهدزاده 1373 Reform in Bahrain-5
|