بازنگري عمليات پنهاني سازمان سيا

ث علي قديري

« كوششهاي ما براي تاثيرگذاري بر روند حوادث در يك كشور خارجي بدون آنكه جاي پايي از خودمان باقي بماند , توسط بخش عمليات پنهاني طراحي و به اجرا درمي آيد. اين نوع عمليات را غالبا به « سيا » محول مي كنند. زيرا تنها « سيا » است كه مي تواند عملي را بدون جنجال تبليغاتي با حداكثر پنهانكاري سياسي و سازماندهي شبه نظامي مخفي به اجرا درآورد . » 1
در زمان كارتر CIA « استانسفيلد ترنر » , رئيس سازمان جاسوسي

از زماني كه در ايالات متحده شيوه نبرد مستقيم نظامي به علت تبعات و عوارض متعدد آن جاي خود را به دكترين « جنگ كم شدت » داد , اين جمله ماكياول الگوي عمل مقامات آمريكايي گرديد :
« شاهزاده نبايد چيزي را كه مي تواند با تقلب به دست آورد , سعي كند با توسل به زور به چنگ آورد. »
براندازي خاموش كه براساس دكترين « جنگ كم شدت » در دستور كار سازمانهاي جاسوسي آمريكا قرار گرفته بود به هيچ وجه خطرات و عواقب رويارويي نظامي را نداشت . به همين خاطر بود كه توانست توجه بسياري از مقامات آمريكا را به خود معطوف كند. اين شيوه جديد براندازي كه بر « عملياتهاي پنهاني » استوار است و از ابزارهاي جنگ رواني در آن بهره برداري فراوان مي شود به پيروزي بدون جنگ نيز شهرت يافته است 2.
« مهمترين شكل هنر جنگ , پيروزي بدون جنگيدن در نبردي مسلحانه است . پيروزي با به هدر رفتن (دادن ) منابع دشمن , تغيير وفاداري ملت , تضعيف روحيه رهبري و بالاخره در هم شكستن مقاومت دشمن به دست مي آيد . » 3

در مورد عملياتهاي پنهاني سازمان « سيا » بايد گفت كه آنها بعضا بسيار فشرده وكوتاه هستند اما همين عملياتهاي ضربتي نيز حاصل سلسله اقدامات زنجيره واري است كه در خلال مدت مديدي به اجرا درآمده است , ترنر رييس سابق « سيا » در اين باره با اشاره به يكي از اين عملياتهاي پنهاني در ايران قبل از انقلاب مي نويسد :
« شايان ذكر است كه يكي از عملياتهاي پنهاني بسيار كوتاه و سريع و كوچك و مقطعي « سيا » در سال 1332 كه منجر به تثبيت سلطنت شاه در ايران شد نيز به سهم خود نتيجه نهايي يك سلسله اقدامات مرحله به مرحله دراز مدت بود كه از مدتها قبل جريان داشت . » 4
البته گفتني است كه عمليات ياد شده تنها عمليات پنهاني اي نيست كه ترنر در مورد ايران به آن اشاره مي كند. او در كتاب خود با نام « پنهان كاري ودمكراسي » اعتراف كرده است كه « سيا » بعد از انقلاب نيز بارها و بارها در جمهوري اسلامي ايران ـ كه به تعبير كارتر مهمترين منطقه جهان مي باشد 5 ـ دست به عملياتهاي پنهاني زده است 6 و اين نكته اي است كه ساير مقامات آمريكايي نيز بارها به آن اشاره كرده اند.
نمونه ديگري از عملياتهاي پنهاني زنجيره وار « سيا » در شيلي به اجرا درآمد كه در نهايت در 20 شهريور 1352 با قتل سالوادور آلنده و روي كار آمدن ديكتاتور دست نشانده « آگوستو پينوشه » به نتيجه نهايي رسيد . اين نتيجه كه حاصل 10 سال تلاش مستمر « سيا » بود طي بيش از 30 عمليات پنهاني به دست آمد . « سيا » در طول سالهاي 1342 تا 1351 با تصويب شوراي امنيت ملي توانسته بود در شيلي 33 مورد طرح عملياتي به صورت مخفي به اجرا درآورد . » 7
اكنون كه 29 سال از سرنگوني دولت قانوني آلنده مي گذرد , مروري بر آنچه در شيلي روي داد , براي تمامي مردم جهان به خصوص مردمان كشورهايي كه آمريكا درصدد براندازي آنهاست , عبرت آموز خواهد بود.
مداخله در انتخابات رياست جمهوري
انتخابات 1343 رياست جمهوري شيلي در پيش بود . دو رقيب اصلي در اين انتخابات « ادوارد فري » نامزد حزب دموكرات مسيحي و « سالوادور آلنده » نامزد سوسياليست بودند. از آنجا كه آمريكا در شيلي منافع حياتي بسياري داشت برايش بسيار مهم بود كه چه كسي عهده دار پست رياست جمهوري خواهد شد , از همين رو از سال 1343 سازمان « سيا » به طور جدي فعاليتهاي خود را در شيلي آغاز كرد و از هيچ كوششي براي شكست سالوادور آلنده فرو نگذاشت , از پرداخت هزينه هاي انتخاباتي 8 رقيب آلنده گرفته تا « چاپ پوستر و پخش برنامه هاي راديويي , نمايش فيلم , توزيع جزوه و درج مقاله در مطبوعات » 9 در نهايت تلاشهاي « سيا » در جريان انتخابات 1343 باعث شد تا فري بتواند مقام رياست جمهوري را بدست آورد.
اما در انتخابات بعدي رياست جمهوري شيلي كه در سال 1349 برگزار شد « سيا » كوشيد تا به جاي حمايت از نامزدي خاص صرفا مانع انتخاب آلنده كه باز هم خود را نامزد رياست جمهوري كرده بود شود. « سيا » در اين مبارزه كه بيشتر جنبه تبليغاتي داشت دست به روشهاي گوناگوني زد كه از جمله آن مي توان به انتشار مقالات متعدد در جرايد شيلي و مطبوعات بين المللي اشاره كرد . » 10
اين بار تلاشهاي « سيا » بي نتيجه ماند و عليرغم تمام تبليغات منفي , آلنده توانست با كسب 36 %آرا از ساير رقبايش پيشي بگيرد با اين حال چون نتوانسته بود اكثريت مطلق آرا را كسب كند طبق قوانين شيلي تصميم گيري بعهده اعضاي مجلس گذاشته شد. « سيا » كه تنها هفت هفته مهلت داشت تا بر اذهان نمايندگان مجلس تاثير بگذارد و مانع انتخاب شدن آلنده شود باز به مطبوعات شيلي كه به پايگاههاي امني براي امريكا تبديل شده بودند متوسل شد : « سيا » مخارج چاپ 726 مقاله را به صورتهاي مختلف از قبيل خبر , شايعه , سر مقاله و انواع ديگر در مطبوعات شيلي و جهان تقبل كرد . » 11
با وجود تمام اين تدابير مجلس شيلي آلنده را به مقام رياست جمهوري برگزيد. كاخ سفيد كه نتوانسته بود از رسيدن آلنده به قدرت جلوگيري كند در همان سال ترتيب يك كودتاي نظامي بر ضد آلنده را داد , كه بنا به گفته ترنر « تحت نظارت مستقيم « سيا » انجام گرفت » 12. اما از بخت بد آمريكا اين كودتاي عجولانه به خاطر كشته شدن فرمانده كودتاچيان ناكام ماند و اين عمليات پنهاني نيز با شكست مواجه شد.
آلنده طي اولين سال از دوران رياست جمهوري خود 47 شركت صنعتي و اغلب بانكها را كه تا قبل از آن تحت مالكيت يا نفوذ آمريكا بودند ملي كرد . 13 اما اقدامات او به اينجا ختم نشد و در نهايت موفق شد مس كشورش كه مرغوبترين مس جهان بود را نيز ملي كند. مقامات كاخ سفيد ناخرسند از عملكرد آلنده , شيلي را در محاصره اقتصادي قرار دادند و در عين حال در كنار فشارهاي اقتصادي , بر فشارهاي سياسي و تبليغاتي خود بر ضد آلنده افزودند.
« سيا » با داشتن اختيارات تام از سوي شوراي امنيت ملي آمريكا مبلغ هفت ميليون دلار بصورت محرمانه در شيلي براي تبليغات عليه آلنده خرج كرد و طي اين دوره با تامين مالي مطبوعات مخالف 14 النده در شيلي و كمك به بعضي سازمانهاي خصوصي آن كشور تا جايي كه توانست به موج ضديت با آلنده دامن زد » 15
براندازي حكومت دمكراتيك برگزيده مردم
عليرغم تمام توطئه ها , فشارهاو كارشكني ها , آلنده كه رهبري اتحاد مردمي را بعهده داشت موفق شد در عين ناباوري تمامي ناظرين در انتخابات 1352 , 44 % آرا را به خود اختصاص دهد . اين پيروزي براي كاخ سفيد بسيار گران تمام شد و به منزله زنگ خطري براي سازمان « سيا » بود. مقامات كاخ سفيد ديگر نمي توانستند ادامه كار دولت شيلي را تحمل كنند. از اين رو عملياتهاي پنهاني متعددي به جريان افتاد , حملات تبليغاتي و رواني گسترده تر و سخاوتمندي « سيا » هم بسيار بيشتر شد. زمينه هاي يك اعتصاب سراسري كم كم فراهم گرديد و برنامه ريزيهاي لازم صورت گرفت . اگر اعتصابات با موفقيت انجام مي شد زمينه كودتاي نظامي فراهم مي شد.

حيات اقتصاد شيلي كه كشوري است باريك با مرزي طولاني از شمال به جنوب 16 به سيستم ترانزيتي و حمل و نقل وابسته است . از اين رو يك اعتصاب منسجم در صنعت حمل و نقل مي تواند هر دولتي را در شيلي سرنگون كند. « سيا » سيلي از دلار به كشور (شيلي ) سرازير كرد كه با آن كارفرمايان اعتصاب را حمايت كنند » 17 و بدين نحو اعتصابات سراسري كاميون داران آغاز شد. بعد از گذشت چند روز شيلي عملا فلج شده بود و همه چيز براي آغاز يك كودتاي نظامي مساعد به نظر مي رسيد . در 20 شهريور 1352 جت هاي جنگنده كاخ رياست جمهوري شيلي را بمباران كردند و كودتاچيان دست به قتل عام وسيع مردم و افسران وفادار به آلنده زدند. بسياري از مردم نيز در جريان اين كودتا ناپديد شدند كه از سرنوشت آنان هنوز هم اطلاعي در دست نيست 18.
آلنده توانست در برابر كودتاچيان 6 ساعت مقاومت كند , اما در نهايت چون حاضر نشد خود را تسليم كودتاچيان سازد به دست آنها كشته شد. مردم شيلي اعتقاد داشتند كه بمباران كاخ رياست جمهوري كه از دقت تكنيكي بالايي برخوردار بود بوسيله يك تيم آكروجت آمريكايي انجام شده است 19.
يك سال پس از كودتا نيز يعني در 29 شهريور 1353 يك روزنامه آمريكايي فاش كرد : « از مبلغ بيش از 8 ميليون دلاري كه در شيلي صرف فعاليتهاي پنهاني « سيا » شد بخش عمده اي در سالهاي 1351 و 1352 براي فراهم آوردن زمينه هاي اعتصاب و ديگر وسايل حمايت از اعتصابيون و كارگران ضد آلنده مورد استفاده قرار گرفت . » 20
با مرگ آلنده و اجراي موفق كودتا , سازمان « سيا » حكومت شيلي را به ژنرال پينوشه سپرد و قلع و قمع مخالفين او را نيز آغاز كرد. حتي وزير خارجه آلنده كه به آمريكا رفته و از آنجا رهبري مخالفان پينوشه را عهده دار گشته بود توسط ماموران « سيا » به قتل رسيد21. , تا مانعي بر سر راه ديكتاتور دست نشانده وجود نداشته باشد. با مسلط شدن پينوشه بر اوضاع كشور ديگر دليلي براي عمليات هاي پنهاني در شيلي وجود نداشت به همين خاطر ترنر رئيس اسبق « سيا » ضمن اعتراف به اينكه سيا در شيلي « سرنگوني يك حكومت دمكراتيك برگزيده مردم » 22 را دنبال مي كرده است . اذعان مي كند « مسلم است كه با از ميان رفتن آلنده دوره ده ساله فعاليتهاي پنهاني « سيا » در شيلي نيز به پايان رسيد » 23 و در پايان با افتخار ادامه مي دهد : « نتايجي كه در شيلي بدست آمد بيش از همه در گرو عمليات هاي پنهاني « سيا » بود . » 24
پي نوشت ها :
.1 استانسفيلد ترنر , پنهانكاري و دموكراسي , ترجمه حسين ابوترابيان , انتشارات اطلاعات 1367 , ص .111
.2 نيكسون ـ رييس جمهور آمريكا در خلال سالهاي 53 ـ1348 نيز كتابي با همين نام دارد : « 1999 پيروزي بدون جنگ »
.3 به نقل از كتاب نيرنگ , نوشته ادوارد جي اپشتين , ص .124 اين جمله در اصل متعلق به سان تزو , يكي از مشاهير چيني است كه در بيش از 2000 سال پيش مي زيسته است . كتاب او با نام « هنر جنگيدن » توسط ليونل گيلز به انگليسي ترجمه شده است .
.4 استانسفيلد ترنر , پنهان كاري ودمكراسي , ص 137
.5 كارتر در نامه اي محرمانه كه در آبان ماه 1357 خطاب به وزير امور خارجه اش سايروس ونس , برژينسكي مشاور امنيت ملي و ترنر رييس سازمان « سيا » مي نويسد , از ايران به عنوان مهمترين منطقه جهان ياد مي كند . متن نامه در كتاب پنهانكاري و دموكراسي صفحه 178 موجود است .
.6 استانسفيلد ترنر , پنهانكاري و دموكراسي , ص .135
.7 همان , ص .137
.8 « سيا » , نصف بيشتر هزينه مبارزات انتخاباتي حزب دموكرات مسيحي , شيلي را پرداخت كرد تا مانع پيروزي آلنده شود. » پنهانكاري و دموكراسي ص .119
.9 استانسفيلد ترنر , پنهان كاري و دموكراسي , ص 119
.10 همان , ص 120
.11 همان , ص .121
.12 همان , ص .121
.13 گابريل گارسيا ماركز , مرگ سالوادور آلنده , ترجمه يارتاياران , انتشارات زمستان 1378 , ص .32
.14 براي نمونه مي توان از روزنامه « ال مري كوري » نام برد كه قديمي ترين روزنامه شيلي است و در زمان دولت آلنده يك و نيم ميليون دلار از سيا دريافت كرد . به نقل از مرگ سالوادور آلنده صفحه .54
.15 استانسفيلد ترنر , پنهان كاري و دموكراسي , صفحه .122
.16 طول كشور شيلي تقريبا22 برابر عرض آن است .
.17 گابريل گارسيا ماركز , مرگ سالوادور آلنده , صفحه .41
.18 « يكي از ويژگيهاي غم انگيز فاجعه شيلي ناپديد شدن هزاران انسان پس از قتل رئيس جمهوري سالوادور آلنده بود...پس از سالها كوشش پايان ناپذير اغلب براي ما تنها اين وظيفه اسف بار باقي مي ماند كه اين ناپديد شدگان را مرده به حساب آوريم بي آنكه هرگز ردپايي از آنان بدست آمده باشد. » كتاب « كاخ شيشه اي سياست » نوشته « كورت والدهايم » دبير كل سابق سازمان ملل متحد , صفحه .213
.19 گابريل گارسيا ماركز , مرگ سالوادور آلنده , صفحه .49
.20 نيويورك تايمز ـ به نقل از كتاب مرگ سالوادور آلنده , ص 41
.21 استانسفيلد ترنر , پنهانكاري و دموكراسي , ص 78
.22 همان , ص .123
.23 همان , ص .122
.24 همان , ص .123
رئيس سابق سيا : كوششهاي ما براي تاثيرگذاري بر روند حوادث در يك كشور خارجي بدون آنكه جاي پايي از خودمان باقي بماند , توسط بخش عمليات پنهاني طراحي و توسط « سيا » به اجرا درمي آيد
روش « سيا » , پيروزي بر دشمن با به هدر دادن منابع آن , تغيير وفاداري ملت , تضعيف روحيه رهبري و بالاخره در هم شكستن مقاومت آنهاست
در سال 1349 « سيا » كه تلاش مي كرد مانع انتخاب شدن آلنده بعنوان رئيس جمهور شيلي شود , به مطبوعات آن كشور كه به پايگاه امني براي آمريكا تبديل شده بودند متوسل شد و مخارج چاپ 726 مقاله را به صورتهاي مختلف از قبيل خبر , شايعه , سر مقاله و انواع ديگر در مطبوعات شيلي و جهان تقبل كرد
« ترنر » رئيس سابق سيا در كتاب خود بنام « پنهان كاري و دمكراسي » اعتراف كرد , بعد از انقلاب بارها و بارها در جمهوري اسلامي ايران دست به عمليات پنهاني زده است و اين نكته اي است كه ساير مقامات آمريكايي نيز بارها به آن اشاره كرده اند