|
ادعاهايي
براي توجيه
يك حمله ترجمه:
احسان
رازاني
يكي از
مراكز
تحقيقاتي
مهم كه
درزمينه
سياست خارجي
ايالات
متحده در
خاورميانه
فعاليت مي
كند، «مركز
مطالعات
استراتژيك و
بين الملل» (CSIS) است
كه در شكل دهي
و توجيه
برنامه هاي
آمريكا در
منطقه
خاورميانه
تأثير
فرواني دارد.
نوشتار حاضر
كه توسط «آنتوني
كوردزمن»
تحليگر فعال
مسائل منطقه
اي تنظيم
شده، حاوي
دلايل و
توجيهاتي
است كه دولت
آمريكا مي
تواند براي
حمله به عراق
و آنچه كه
دولتمرادن
آمريكايي «مقابله
با خطر
تسليحات
انهدام جمعي»
در اين كشور
مي خوانند،
از آنها
استفاده كند.
كوردزمن اين
مقاله را به
سفارش كميته
سرويسهاي
نظامي
سازمان سيا
در سال گذشته
ميلادي
نوشته بود.
چنان كه
خواهيد ديد،
وي بدون
ارائه
استدلالي
روش و قابل
قبول تنها به
دسته بندي
اتهاماتي
پرداخته است
كه مقامات
آمريكايي طي
ماههاي اخير
به كرات عليه
عراق مطرح
كرده اند.
روشن است كه
مقاله ذيل (به
رغم آغاز جنگ
عليه عراق) به
منظور
آشنايي
خوانندگان
محترم با
ديدگاه
سياستمداران
آمريكايي
پيرامون
بحران عراق
ترجمه شده
است.
در اين
مقطع زماني،
منبعي وجود
ندارد كه
بتواند
دقيقا وجود
تسليحاتي
انهدام جمعي
يا ميزان
توسعه
تواناييهاي
نظامي عراق
را مشخص كند.
از طرفي،
واقعيتهايي
هم روشن به
نظر مي رسد.
عراق در
مالكيت و
استفاده از
سلاحهاي
كشتار جمعي
سابقه اي
طولاني و
كاملا مستند
دارد. در
حقيقت، بيش
از يك ربع
قرن، توسعه و
تكثير
تسليحاتي
يكي از اهداف
مهم رژيم
عراق بوده
است. پيشينه
توسعه و
تكثير
تسليحاتي
عراق:
تلاشهاي
دولت عراق
براي گسترش
توان
تسليحاتي
دست كم به
زمان جنگ
اكتبر 1973 باز
مي گردد.
عراقي ها
از چند سال
پيش از آنكه
رأكتورشان
موسوم به o sraik در
سال 1981 هدف
حمله
اسرائيل
قرار گيرد،
فعالانه در
پي دستيابي
به سلاحهاي
هسته اي
بودند. آنها
در سال 1982 پس از
آنكه به
اولين دور
ناكامي ها در
شكست هايشان
در نبرد با
ايران تن در
دادند، به
كوششهاي خود
براي كسب
تسليحاتي
شيميايي و
ميكروبي
افزودند.
عراق به
محض اينكه
توانست
اولين
مقادير گاز
خردل را به
كار گيرد،
شتابزده به
استفاده از
تسليحات
شيميايي روي
آورد و پيش از
پايان جنگ به
شكل گسترده
تري ازاين
سلاحهاي
استفاده كرد.
رژيم صدام
سلاحهاي
شيميايي را
در برابر
كردهاي تحت
حمايت ايران
نيز به كار مي
گرفت و از آن
سو به پيشبرد
توان
تسليحات
ميكروبي خود
دست زد،
بطوري كه اگر
جنگ ايران و
عراق در بهار
1988 آنگونه به
پايان
نرسيده بود،
حتما از جنگ
افزارهاي
ميكروبي
عليه آن كشور
استفاده مي
كرد.
رژيم عراق
با به
كارگيري «اسكاد»هاي
دوربرد، يك
نبرد موشكي
بزرگ عليه
شهرهاي
ايران به راه
انداخت. اين
كشور علاوه
بر توليد
كلاهكهاي
شيميايي و
ميكروبي
براي
موشكهاي خود
يك شبكه
موشكي مجهز
به برد و
قابليت حمل
مواد منفجره
بيشتر ايجاد
كرد.
اين كشور
براي
استفاده
وسيع از
سلاحهاي
شيميايي در
جنگ خليج
فارس در
فاصله
سالهاي 90 و 91
تجهيز شده و
تسلحيات
ميكروبي خود
را براي به
كارگيري در
حملات هوايي
آماده كرده
بود.
عراق در
چند نوبت
عمده مبادرت
به حمله
موشكي به
اسرائيل و
عربستان
سعودي كرد و
بدين ترتيب،
گزينه «پرتاپ
(موشك) زير
حمله» را
اختيار كرد؛
گزينه اي كه
بر استفاده
از سلاحهاي
بيولوژيك و
شيميايي به
هنگام به
مخاطره
افتادن
حكومت يا
شكست قطعي
تأكيد مي كند.
رژيم صدام
با هدف
دستيابي به
حداقل ميزان
كمي تسليحات
در اوايل دهه
90، برنامه هاي
هسته اي خود
را در پيش
گرفت و با
ارتقاي
تسليحات
بيولوژيك
حملات
كشاورزي را
نيز به مانند
حملات
انساني مورد
توجه قرار
داد.
دنبال
كردن اين
برنامه ها طي
سالهاي دهه 80
و نيز سال 91
ميلادي براي
عراق كه از
لحاظ
اقتصادي
كاملا
ورشكسته و از
نظر مالي و
نظامي به
دولتهاي
خليج فارس
وابسته شده
بود، چندين
ميليارد
دلار هزينه
دربرداشت.
برنامه هاي
مزبور حجم
وسيعي داشت و
شامل توسعه
سيستمهاي
دوربرد
موشكي براي
پوشش دادن به
ايران بود.
اين بخشي از
ساختار
گسترده
متعارف
نظامي را
تشكيل مي داد
و ظاهرا
علاوه بر
شكست ايران و
سلطه بر
كويت، برتري
منطقه اي را
هدف قرار
داده بود. اين
برنامه ها،
بطور قطع،
اسرائيل،
تركيه و نيز
پايگاههاي
آمريكا در
منطقه- به
استثناي
پايگاه «ديه
گو گارسيا»-
را تحت پوشش
قرار مي داد.
شگفت
اينكه جنگ
خليج فارس
نتوانست به
برنامه هاي
موشكي،
شيميايي،
بيولوژيك،
راديولوژيك
و هسته اي
عراق صدمه
جدي وارد
كنند. ايالات
متحده به
خاطر ماهيت
بسيار مرموز
برنامه هاي
عراق
نتوانست
تسليحات
انهدامي
جمعي،
تجهيزات
موشكي و
نيروهاي اين
كشور را به
طرز مؤثري
هدف قرار دهد.
اين ماهيت
پوشيده به
رغم 8 سال
بازرسي
مأموران «آنسكام»
و حملات
ايالات
متحده- به
عنوان بخشي
از عمليات
روباه صحرا-
در دسامبر 98
ميلادي
همچنان به
صورت مشكلي
لاينحل باقي
ماند.
از زمان
جنگ خليج
فارس تاكنون
عراق از
برنامه هاي
موشكي و
تسليحات
انهدام جمعي
به عنوان
وسيله اي جهت
نيل به برتري
ملي استفاده
كرده است. بيش
از يك دهه است
كه اين كشور
به تحريمهاي
مستمر
سازمان ملل
متحد و حملات
هوايي
آمريكا و
انگليس تن
داده است. اين
امر ناگريز
به فلج شدن
توسعه
اقتصادي،
رنج گسترده
مردم، كاهش
قابل توجه
نيروي
متعارف
نظامي و
فقدان
واردات
تسليحات
براي عراق
منجر شده است.
در واقع
دلايل قوي
وجود دارد كه
اين كشور نه
تنها در صدد
حفظ توانايي
هاي دوران
پيش از جنگ
خليج فارس
بوده، بلكه
در زمينه
توسعه
تسليحاتي
برنامه هاي
جديدي طرح
ريزي كرده
است.
رژيم عراق
نه تنها به
سازمان ملل
متحد كه به
تمام جهان
دروغ گفته و
به اين وسيله
تجهيزات
موشكي و جنگ
افزارهاي
انهدام جمعي
خود را حفظ
كرده است.
هرچند طي اين
روند خود را
درگير
گرفتاريهاي
ديپلماتيك
ادامه داري
كرده است.
بزرگترين
اين دروغها،
حاشا كردن
برنامه هاي
وسيع
تسليحات
بيولوژيك طي
سالهاي 91 تا 95
بوده است.
دولت عراق به
همين ترتيب برنامه
هاي تسلحات
شيميايي،
اتمي و موشكي
خود را هم
انكار كرده
است. اين كشور
دائما در
تلاش براي
وارد كردن
تجهيزات دو
منظوره بوده
و گزارشهاي
سازمان سيا و
وزارت دفاع
آمريكا نيز
حاكي از اين
مطلب است كه
عراق هنوز هم
در اين زمينه
فعاليت مي
كند.
با توجه به
پيشينه ياد
شده، چند
نكته روشن مي
شود:
1- عراق توسط
حكومتي
اداره مي شود
كه ثابت كرده
دروغگو است و
هر زمان كه
شرايط اقتضا
كند، به اين
دروغگويي
ادامه مي دهد.
2- تا زماني
كه رژيم فعلي
در عراق بر سر
كار است، اين
كشور از
توسعه و
تكثير
تسليحاتي
دست برنمي
دارد.
3- عراق قائل
به هيچ «خط
قرمز» اخلاقي
يا نظامي
نيست كه آن
كشور را از
استفاده از
سلاحهاي
انهدام جمعي
به وقت لزوم
باز دارد.
4- عراق به
توسعه توان
موشكي دور
برد خود
ادامه مي
دهد، اما در
عين حال،
ساير گزينه
ها را نيز از
نظر دور نمي
دارد و قطعا
به گسترش
آنها ادامه
خواهد داد.
5- توسعه اي
كه مد نظر
دولت عراق
است، معطوف
به يك نوع خاص
از سلاحهاي
كشتار جمعي
نيست. اين
كشور به
دنبال
دستيابي به
اسلحه
شيميايي،
بيولوژيك،
راديولوژيك
و اتمي است.
در واقع،
توانايي هاي
فعلي دولت
عراق در
ارتباط با
تسليحات
كشتار جمعي و
موشكي
مساله اي
مورد اختلاف
است. مساله
اين نيست كه
آيا عراق
توانسته به
سلاحهاي
اتمي يا
بيولوژيك
دست يابد يا
خير و يا
اينكه ممكن
است در ساير
ادوار
بازرسي ها
اخلال كند،
سرانجام به
اين تسليحات
مجهز خواهد
شد. روشن است
كه ماهيت اين
رژيم تغيير
نخواهد كرد و
امكان ندارد
اين رژيم به
گونه اي وارد
خانواده
افسانه اي
ملل شود. سران
عراقي
پيشينه و
سلسله
اهدافي
يكسان دارند
پسران صدام
روشن كرده
اند كه عراق
حتي يك اقدام
علني در
راستاي دست
برداشتن از
ادعاهاي خود
نسبت به كويت
يا هريك از
اهداف منطقه
اي انجام نخو
اهد داد.
لازم است
چند نكته مهم
درباره
مقاصد و
توانايي هاي
عراقي مورد
توجه قرار
گيرد:
1- عراق نسبت
به گذشته (كه
واقع گراتر
بود) بسيار بي
پرواتر شده
است. سران
عراقي بايد
كاملا متوجه
خطرات
استفاده از
چنان
سلاحهايي
باشند. با
وجود اين،
ضعف قواي
متعارف
نظامي، اين
كشور را به
سوي تهديد يا
استفاده از
اسلحه كشتار
جمعي سوق مي
دهد.
2- هيچكس در
داخل يا خارج
از جامعه
اطلاعاتي
نمي تواند
لحظه اي را كه
در آن عراق
مبادرت به
استفاده از
اسلحه اتمي
مي كند، پيش
بيني كند.
همچنين
ميزان تلفات
احتمالي اين
اقدام را نمي
شود تخمين زد.
3- بدون يك
آزمايش (يا يك
سري
آزمايشها)
عملي نه براي
ما و نه براي
رهبران
عراقي مقدور
است كه
كشندگي يك
سلاح اتمي يا
بيولوژيك و
نيز قابليت
اطمينان،
ميزان دقت
وتأثير
تجهيزات
پرتاب موشكي
را معلوم كند.
(اطلاعات فني
و تاريخي
ايالات
متحده در اين
باره چندان
قابل اتكا
نيست و تنها
مي تواند به
عنوان يك حدس
مطرح شود)
4- ممكن است
عراق ويروس
آبله در
اختيار
داشته باشد
يا اينكه
بتواند يك
حمله بزرگ
ميكروبي را
به انجام
رساند.
همچنين
احتمال دارد
چنين نباشد.
چنان حمله اي
مادام كه در
حال اجرا
است،
احتمالا
قابل
شناسايي
نخواهد بود.
5- عراق
توانايي فني
استفاده از
روش ترك حمله
هوايي و
موشكي را در
اختيار دارد
كه آن كشور را
قادر مي كند
از اين روش به
عنوان اخطار
و هم حمله
بهره گيرد.
6- عراق
احتمالا مي
تواند
مخفيانه يا
آشكارا از
موشك يا
اسلحه
انهدام جمعي
عليه
نيروهاي
آمريكايي
مستقر در
بنادر خليج
فارس و
تجهيزات مهم
كشورهاي
حاشيه جنوبي
خليج فارس و
يا اسرائيل
استفاده كند.
7- اگر چه
عراق در بهره
گيري از
سازمانها يا
چهره هاي
تروريستي
داراي سابقه
طولاني
شناخته شده
اي نيست، اما
با آنها
همكاري
داشته است و
از اين رو
براي اقدام
به حملات
تروريستي
مانع جدي بر
سر راه اين
كشور ديده
نمي شود. حمله
مي تواند به
صورت مخفي يا
با عنوان يك
گروه
تروريستي
معروف انجام
پذيرد.
8- ديگر
كشورها نظير
ايران نيز
ممكن است از
همين طريق با
عراق درگير
شوند.
9- اين
احتمال وجود
دارد كه عراق
توانايي
حملات
كشاورزي را
به همان
ميزان حملات
انساني
داشته باشد.
10- مادام كه
حمله اي صورت
نگرفته،
چگونگي
واكنش
كشورهاي
جهان سوم در
برابر تهديد
يا واقعيت يك
حمله
شيميايي،
بيولوژيكي،
راديولوژيك
يا اتمي از
سوي عراق
دقيقا معلوم
نيست. رژيم
عراق درحالت
اضطراري به
كشورهايي
چون كويت،
اسرائيل و
عربستان
سعودي حمله مي كند
اين حمله نه
تنها به
منظور
انتقام جويي
كه با هدف
گسترش
منازعه براي
حفظ رژيم
صورت خواهد
گرفت.
با اين
همه،
مهمترين
ترديد ها
متوجه اين
مطلب نيست كه
عراق چه
سلاحهايي در
اختيار دارد
يا چگونه
ممكن است از
آنها
استفاده كند.
بلكه بيشتر
به مواردي
معطوف مي شود
كه در ارتباط
با گزينه هاي
استراتژيك
فراروي
ايالات
متحده هستند.
اول اينكه:
آيا سياست
مهار عراق كه
توسط ايالات
متحده اتخاذ
شده است، مي
تواند مانع
به كارگيري
سلاحهاي
كشتار جمعي
به وسيله اين
رژيم شود؟
اگر
آمريكا
نتواند نظر
كشورهاي
دنيا را براي
اقدامات خود
جلب كند و در
حمله به
تأسيسات
شناسايي شده
بغداد آزادي
عمل نداشته
باشد، مسلما
پاسخ منفي
است، همچنين
است اگر
تحريمهاي
سازمان ملل
متحد به قدري
كاهش يابد كه
اين كشور
براي وارد
كردن
تجهيزات دو
منظوره از
خارج آزادي
بيشتري به
دست آورد.
دوم اينكه:
آيا دوره
جديد بازرسي
ها مي تواند
واقعا در
جلوگيري از
توسعه و
تكثير
تسليحاتي
عراق مؤثر
باشد؟
حواب اين
است كه
احتمالا خير.
بازرسان
ممكن است
بتواند عراق
را از توسع
صنايع
موشكي،
توليد انبوه
اسلحه
شيميايي و
مواد شكاف
پذير اتمي
باز دارند،
اما نمي
توانند
تأثيري بر
پايه هاي
تكنولوژيك
اين كشور
بگذارند.
آنها نمي
توانند
اميدوار
باشند كه
برنامه هاي
پنهان توليد
سلاحهاي
بيولوژيك و
اتمي توسط
رژيم بغداد
جلوگيري
كنند.
در
حقيقت،تلاشهايي
كه معطوف
فعاليتهاي
موشكي و ساخت
اسلحه كشتار
جمعي عراق
شده ممكن است
صرفا عراق را
به تمركز بر
اسلحه
بيولوژيك و
تجهيزات
پرتاب سوق
دهد.
سوم اينكه:
با وجود
پيشرفتهاي
چشمگيري كه
در توانايي
هاي تهاجمي
ايالات
متحده صورت
گرفته و تجلي
آن در كوزوو و
افغانستان
به نمايش
گذارده شد،
آيا ايالات
متحده اكنون
مي تواند
كاري بيش از
آنچه در
عمليات
روباه صحرا و
در جريان جنگ
خليج فارس
انجام داد-
يعني هدف
قرار دادن
تجهيزات
موشكي و
تأسيسات
توليد اسلحه
كشتارجمعي
عراق – به انجام
رساند؟
عراق
متخصص
پنهانكاري
فريبكاري،
استفاده از
دام و تله،
بهره برداري
از
فعاليتهاي
تفرقه
انگيز، كپي
برداري از
سيستمها و
ساخت
تجهيزات
مخفي است.
بقاي چنان
توانايي
هايي بخصوص
در ارتباط با
سلاحهاي
اتمي و
بيولوژيك
مساله مهمي
است.
ايالات
متحده نبايد
به توقف روند
تكثير و
توسعه
تسليحاتي
صرفا با
تعويض حكومت
عراق
اميدوار
باشد حتي اگر
به نظر آيد
رژيم جديد در
ابتدا از
اقداماتي
اين چنين دست
برداشته است.
عراق كشوري
فوق العاده
ملي گراست كه
در منطقه اي
قرار دارد كه
در آن
اسرائيل،
پاكستان،
هند و سوريه
نيز رژيمهاي
توسعه طلبي
به شمار مي
آيند. با لحاظ
كردن چند
قدرت آسيايي
نظير كره
جنوبي و
تايوان رژيم
بغداد در
كمترين حد مي
كوشد
قابليتهاي
خود را در اين
منطقه كه
اسلحه
بيولوژيك
قطع نظر از
رژيم دارنده
آن اهميت
دارد، حفظ
كند. |