شناخت
نگرش
دانشجويان
پيرامون
فعاليتهاي
هستهاي
ايران
و پوستن به
پروتكل
الحاقي
گروه
مطالعات
اجتماعي [1] انرژي
هستهاي به
عنوان يك
موهبت طبيعي
كه در پرتو
علم و فناوري
جديد در
اختيار بشر
قرار گرفته
است ، منشأ
تحولات
شگرفي در
جهان امروز
شده است
گسترهي
وسيع بهره
برداري از
اين انرژي در
بسياري از
زمينهها از
جمله
توانايي
جايگزيني
براي ساير
منابع انرژي
محدود و سوختهاي
فسيلي ،
كاربردي بي
بديل در علوم
پزشكي ، هوا و
فضا موارد
ديگر ، آن را
به عنوان يك
دانش و
تكنولوژي
منحصر به فرد
مورد توجه
بسياري از
كشورها قرار
داده است. در
كنار تمامي
قابليتهاي
مثبت و صلح
آميز انرژي
اتمي ،
استفاده از
آن در ساخت
سلاحهاي
هستهاي ،
حساسيت بهرهمندي
از اين انرژي
را افزايش
داده است آن
را تبديل به
يكي از مؤلفههاي
مؤثر در
اقتدار و
قدرتمندي
دول و ملل
دنيا در عرصههاي
جهاني كرده
است . پس
از پايان جنگ
جهاني دوم و
با ظهور سلاحهاي
هستهاي
تلاشهاي
جهاني براي
جلوگيري از
گسترش اين
سلاح منجر به
تصويب پيمان
منع گسترش
سلاحهاي
هستهاي (NPT)
در سال 1968 – م ،
گرديد. بر
طبق اين
معاهده
كشورهاي
دارندهي
سلاحهاي
هستهاي
تعهد مي
نمايند كه از
انتقال سلاحهاي
هستهاي
به ديگر
كشورها
خودداري
كنند و
كشورهاي
فاقد سلاحهاي
هستهاي نيز
متعهد ميشوند
كه هيچ گونه
سلاح هستهاي
را دريافت و
يا توليد
نكنند اما
كشورهاي
دارندهي
تكنولوژي
هستهاي
موظف به
ارائه و
انتقال اين
دانش به
كشورهاي
فاقد اين فن
آوري جهت
بهره برداريهاي
صلح آميز
هستند. آژانس
بين المللي
انرژي اتمي
به عنوان
مسؤول نظارت
بر اجراي اين
پيمان
قراردادهايي
بازرسي
متعددي را با
عضاي پيمان
به امضا
رسانده و در
قالب اين
قراردادها
به اعمال
بازرسي و
نظارت بر
فعاليتهاي
هستهاي
كشورهاي عضو
ميپردازد
اين بازرسي
ها به روشهاي
مختلف از
جمله بازرسي
تاييدي يا
عادي بازرسي
ويژه و
بازرسي
داوطلبانه
صورت ميپذيرد. همچنين
آژانس بين
المللي
انرژي اتمي
در قبال تخلف
دولتهاي
عضو با توجه
به شدت و ضعف و
نوع تخلف
ارتكابي ،
اقدامات
بازدارندهاي
را در
اساسنامهي
خود پيش بيني
نموده است . از
جمله تعليق
حق رأي ،
تعليق
امتيازات و
گزارش به
شوراي امنيت
سازمان ملل
متحد. فعاليتهاي
مشكوك عراق و
كرهي شمالي
، آژانس بين
المللي
انرژي اتمي
را متوجه
ناكارآمدي
مكانيسم
نظارتي (NPT)
نمود و موجب
گرديد در سال
1997- م ، پروتكل
تقويت
كارآمدي
سيستم
نظارتي
آژانس بر
فعاليتهاي
هستهاي (موسوم
به 2+92) را كه
سيستم
نظارتي
سختگيرانهتري
نسبت به
سيستمهاي
قبلي است ، به
تصويب
برساند. هدف
از تصويب
پروتكل « 3+92»
تقويت
نظارتي
آژانس بين
المللي
انرژي اتمي
بر فعاليتهاي
هستهاي
دولتهاي
فاقد سلاحهاي
هستهاي عضو (NPT)
به ويژه
فعاليتهاي
اظهار نشده و
نظارت بر
اجراي
تعهدات آنها
طبق معاهدهي
مذكور است . تعهدات
دولتهاي
امضا كنندهي
پروتكل (NPT)
در مقايسه با
ديگر
قراردادهاي
بازرسي
بسيار
گستردهتر
است . از
جملهي اين
تعهدات ميتوان
به تهيه و
ارائهي
اطلاعات (شامل
اطلاعات
اجباري ،
اطلاعات
درخواستي
توسط آژانس و
... ) و همچنين
فراهم كردن
زمينهي
دسترسي بدون
قيد و شرط
بازرسان
آژانس به همهي
اماكن (حتي
اماكني كه در
آنها
فعاليتهاي
هستهاي
انجام نميگيرد
و مواد هستهاي
هم وجود
ندارد ) و
آگاهي از
ديگر فعاليتها
، اشاره كرد. ايران
در سال 1968
پروتكل (NPT)
را امضا
نموده است و
پس از آن
بازرسيهاي
متعددي توسط
آژانس بين
المللي
انرژي اتمي
هستهاي از
ايران به عمل
آمده است . ايران
حتي مبدع نوع
جديدي از
بازرسيها
تحت عنوان
بازرسي
داوطلبانه
در سالهاي 72
و 74 بوده است ؛
اما هنوز
پروتكل
الحاقي (2+93) را
نپذيرفته
است كما اين
كه بسياري
ديگر از
كشورهاي
دارندهي فن
آوري هستهاي
نيز از
پذيرفتن اين
پروتكل
امتناع
ورزيدهاند .
در سالهاي
اخير و پس از
بروز شائبههايي
در مورد
فعاليتهاي
هستهاي
ايران در جهت
ساخت و توليد
سلاحهاي
هستهاي ،
فشارهاي بين
المللي براي
وارد نمودن
ايران به
پذيرش
پروتكل
الحاقي
افزايش
يافته است تا
جايي كه در
نهايت منجر
به صدور قطع
نامهاي بر
عليه ايران
در شوراي
حكام آژانس
بين المللي
انرژي هستهاي
گرديد. پذيرش
يا عدم پذيرش
پروتكل
الحاقي هر
كدام ميتواند
در كنار
منافع حاصله
پيامدهايي
را هم در پي
داشته باشد .
در اين پژوهش
سعي شده است
نگرش
دانشجويان
به عنوان قشر
آگاه و
فرهيختهي
جامعه
پيرامون
مسألهي
دستيابي
ايران به
دانش هستهاي
و بهره گيري
از فناوري
انرژي هستهاي
مورد سنجش و
بررسي قرار
گيرد كه
گزارش يافتهي
آن بصورت
خلاصه در زير
ميآيد. در
اين پژوهش
چند نكته به
عنوان هدف
تحقيق مورد
توجه بوده
است : 1 –
بررسي نگرش
دانشجويان
پيرامون
ضرورت
دستيابي
ايران به
انرژي هستهاي
. 2 –
شناخت
ديدگاه
دانشجويان
در خصوص
ضرورت
استفادهي
صلح آميز
ايران از
انرژي هستهاي
. 3 –
شناخت نگرش
دانشجويان
در مورد
تأثير نيل به
تكنولوژي
هستهاي در
وضعيت حال و
آيندهي
كشور. 4 –
شناخت نگرش
دانشجويان
در مورد
چگونگي
مواجهه با
پروتكل
الحاقي و
ساير
قراردادهاي
بين المللي . 5 –
بررسي
ديدگاه
دانشجويان
پيرامون
اقدامات
آژانس بين
المللي
انرژي اتمي و
چگونگي
همكاري
ايران با
آژانس. جامعه
آماري در اين
بررسي شامل
تمامي
دانشجويان
شاغل به
تحصيل در 11
دانشگاه زير
مجموعهي
وزارت علوم ،
تحقيقات و
فناوري و سه
دانشگاه
علوم پزشكي
شهر تهران در
تمامي مقاطع
تحصيلي بوده
است . روش
نمونه گيري
روش سهميهاي
بوده است كه
در آن تركيب
جنسي ، مقطع
تحصيلي و
گروههاي
تحصيلي لحاظ
شدهاند. تعداد
حجم نمونه 1500
نفر در نظر
گرفته شده . روش
تحقيق در اين
طرح پيمايشي
و از نوع
تحقيقات
توصيفي بوده
است . بر اساس
دادههاي
پژوهش: -
52%
پاسخگويان
مرد و 48% زن
بودهاند. -
86%
پاسخگويان
مجرد و 14%
متأهل بودهاند. -
7/33%
دانشجويان
نمونه در
گروه علوم
انساني 22/13% در
گروه علوم
پايه 8/27% در
گروه فني و
مهندسي ، 5/3% در
گروه هنر ، 6/2%
در گروه
كشاورزي و
دامپزشكي و 4/18%
در گروه
پزشكي شاغل
به تحصيل
بودهاند. -
3%
دانشجويان
نمونه در
مقطع
كارداني ، 7/64%
در مقطع
كارشناسي ، 4/18%
در مقطع
كارشناسي
ارشد و 9/12% در
مقطع دكتري
تحصيل ميكردهاند. توصيف
و تحليل
يافتههاي
پژوهش و
بررسي ابعاد
توصيفي و
استنباطي آن : -
بالغ بر 90%
دانشجويان
دستيابي
دانشمندان
ايراني را به
دانش هستهاي
افتخاري
بزرگ ميدانند
؛ 4/3% مخالف اين
ايده بودهاند
و 5% نيز نظر
خاصي را
اظهار نكردهاند. -
قريب 88%
دانشجويان
بهره گيري از
دانش هستهاي
را موجب
توسعهي
علمي بيشتر
ايران ميدانند
حدود 6%
پاسخگويان
مخالف اين
ايده بودهاند
و 6% نيز اعلام
بي نظري
نمودهاند. -
بالغ بر 86%
دانشجويان
در اختيار
داشتن دانش
هستهاي را
حق مسلم
ايران ميدانند
5/5% در اين خصوص
مخالفت
نمودهاند و
قريب 8% نيز بي
نظر بودهاند. -
بالغ بر 65%
دانشجويان
اعتقاد
دارند
دستيابي
ايران به
دانش هستهاي
، وابستگي
علمي ايران
را به خارج
كاهش ميدهد.
قريب 18% نيز
نظر مخالف
داشتهاند و
16% بي نظر بودهاند. -
63%
دانشجويان
مخالف پذيرش
قراردادهاي
بين المللي
هستند كه
منجر به
دخالت بيشتر
بيگانگان در
امور داخلي
ما ميشود 19%
در مورد ايدهي
مذكور اعلام
موافقت
نمودهاند و
16% نيز گزينهي
« بي نظرم» را
انتخاب كردهاند. -
5/52%
دانشجويان
بر اين عقيدهاند
كه اقدامات
آژانس بين
المللي
انرژي اتمي ،
جنبه سياسي
دارد و مطابق
با مباني
حرفهاي و
تخصصي نيست.
حدود 14% مخالف
اين ايده
بودهاند و 32%
نيز گزينهي «
بي نظرم» را ا
نتخاب نمودهاند. -
بالغ بر 75%
دانشجويان
مخالف قطع
همكاري
ايران با
آژانس بين
المللي
انرژي اتمي
بودهاند و
تنها 4/6% موافق
قطع اين
همكاري بودهاند
. 18% در اين خصوص
اظهار بي
نظري كردهاند. در
خصوص چگونگي
مواجهه با
پروتكل
الحاقي (
پذيرش ، عدم
پذيرش و يا
پذيرش مشروط
پروتكل )
نظرات
دانشجويان
به شرح زير
بوده است: -
در مورد
عدم پذيرش
پروتكل: بالغ
بر 18%
دانشجويان
موافق و
متقابلاً 51%
مخالف عدم
پذيرش
پروتكل
الحاقي از
سوي ايران
هستند. حدود 30%
نيز اظهار بي
نظري نمودهاند. -
در خصوص
پذيرش بدون
قيد و شرط
پروتكل: بالغ
بر 63%
دانشجويان
مخالف امضاي
بدون قيد و
شرط پروتكل
الحاقي
هستند. تنها 6/14%
با اين ايده
موافق بودهاند
و 21% اعلام
بي نظري
نمودهاند. |