تامين رضايت اسرائيل , دغدغه دائمي آمريكا

عليرضا مجاب

رژيم اشغالگر قدس , نماد صهيونيسم و نسخه پررنگ تر امپرياليسم جهاني ـ اما منافقانه تر ـ در روند روابط راهبردي خود با آمريكا , پيوسته بر سر « كاخ سفيد نشينان » كلاه گذاشته است .
گرچه تخم صهيونيسم اوايل قرن بيستم ميلادي با دسيسه انگليس و فرانسه دو استعمارگر وقت در سرزمين فلسطين كاشته شد , اما اگر حمايتهاي مالي و نظامي بي چون و چراي امپرياليست نو يعني آمريكا نبود , اكنون ملت فلسطين با حسرت , شاهد اشغال كامل سرزمين اسلامي شان توسط اين قوم نبودند. تل آويو نشينها , دلخوش از حمايتهاي گسترده صهيونيسم بين الملل كه در كاخ سفيد واشنگتن ـ بويژه در دو دهه گذشته ريشه دوانده است ـ در برهه هايي از زمان توانسته اند حتي دولتمردان آمريكايي را با خود بر زمين خاورميانه بكشانند و مشق شوراي امنيتشان را هم برايشان بنويسند , « وتو » !
صهيونيستها از جاسوسي در قلب آمريكا گرفته تا دزديدن اسناد محرمانه دولت واشنگتن را , در تاريخ روابط خود با آن كشور ثبت كرده و اخيرا هم سياست خاورميانه اي اين ابرقدرت را سبك و سنگين مي كنند و دراين زمينه حرف آخر را برايش مي زنند. دولت آمريكا كه براي تهيه زمينه هاي لازم حمله نظامي خود به عراق , دنبال يافتن راههايي براي آرام ساختن موقتي جو عربي و اسلامي خاورميانه است , حدود دو ماه پيش طرحي به نام « نقشه راه » پيشنهاد كرد و مدعي شد كه با آن خواهد توانست بحران فلسطين را حل و فصل كند. « ويليام برنز » معاون وزير خارجه آمريكا با سفر به فلسطين اشغالي و ديدار با مسوولان اسراييلي و فلسطيني , مفاد اين طرح را با آنان در ميان گذاشت .
طرح « نقشه راه » داراي سه مرحله و زمان بندي سه ساله است كه مرحله نخست آن , ايجاد پست نخست وزيري با اختيارات گسترده در دولت خودگردان فلسطين , پايان دادن به عمليات مبارزان فلسطيني , ادعاي متوقف شدن ساخت شهركهاي يهودي نشين و همچنين عقب نشيني ارتش صهيونيستي از مناطق خودگردان است . همچنين ادغام نيروي انتظامي فلسطين در سه تشكيلات سازماني مستقل زير نظر وزارت كشور پيش بيني شده , اما برخي محافل سياسي مي گويند كه روح طرح متضمن بركناري ياسر عرفات از رياست خودگردان فلسطين است و همين سبب بروز نارضايتي مقامهاي خودگردان از يك سو و اختلاف نظر اتحاديه اروپا و دولت آمريكا از ديگر سوي شده است .
پس از بي مهري رژيم صهيونيستي به برخي بندهاي طرح « نقشه راه » واشنگتن بود كه رييس جمهوري آمريكا كوشيد وانمود كند اين مخالفت در چارچوب مبارزه انتخاباتي اسراييل است , بنا براين , طرح خود را از قالب آمريكايي آن خارج و قباي بين المللي بر تن آن كرد! نشست ماه گذشته كميته چهارجانبه بين المللي مركب از نمايندگان آمريكا , روسيه , اتحاديه اروپا و سازمان ملل در واشنگتن نيز به همين منظور بود و شركت كنندگان دراين نشست با تاييد طرح « نقشه راه » آمريكا , به آن جنبه بين المللي دادند.
اين در حاليست كه اروپاييها مي كوشند اين مساله را به فلسطينيها و عربها القا كنند كه موضعي جدا از ديدگاه آمريكا دارند و نقطه نظرهايشان درباره حل و فصل بحران فلسطين به نگرش كشورهاي عربي نزديكتر است . اما واقعيت اينست كه اتحاديه اروپا هم تا كنون نتوانسته است از گردونه نفوذ آمريكا در پيوند با مساله فلسطين خارج شود. در همين پيوند , « خاوير سولانا » رييس سياست خارجي و امنيت اتحاديه اروپا هفته پيش نارضايتي خود را از روند كار كميته بين المللي براي صلح خاورميانه براي حل و فصل مناقشه رژيم صهيونيستي و فلسطين اعلام كرد. سولانا گفت كه اتحاديه اروپا درمورد مساله خاورميانه از تحرك لازم برخوردار نيست و درباره طرح صلح خاورميانه هم اقدامي نكرده است .
دولت آمريكا هم در چارچوب حمايت از برنامه هاي آرييل شارون نخست وزير رژيم صهيونيستي به وي اطلاع داد كه اجراي طرح « نقشه راه » را تا پس از برگزاري انتخابات كنيست (مجلس نمايندگان رژيم صهيونيستي ) در اواخر ماه جاري به تعويق خواهد انداخت .
در حالي كه آمريكا درنشست هفته پيش كميته چهارجانبه بين المللي نيز خواستار به تعويق انداختن اين طرح تا انتخابات اسراييل شده بود , اتحاديه اروپا معتقداست كه افكار عمومي فلسطين اشغالي بايد تا پيش از انتخابات از جزييات اين طرح آگاهي يابند. كميته بين المللي چهار جانبه متشكل از نمايندگان آمريكا , روسيه , اتحاديه اروپا و سازمان ملل است كه با هدف ايجاد راهكارهاي سياسي براي پايان دادن به بحران در خاورميانه در ارديبهشت ماه سال جاري تشكيل شد. مقامهاي سياسي آمريكا هفته پيش گفتند كه در برخي از موضوعات مطرح شده در طرح « نقشه راه » ميان واشنگتن و اتحاديه اروپا اختلاف نظرهايي وجود دارد. شهرك سازي در مناطق فلسطيني , اجراي ترورهاي هدفمند از سوي اسراييل و نحوه فعاليت كميته پيگيري اجراي طرح « نقشه راه » مهمترين موارد اختلاف دولت آمريكا با اتحاديه اروپاست .
صاحبنظران در اين مورد معتقدند كه اروپاييها مي كوشند با اعمال فشار بر آمريكا در ارتباط با مساله عراق , نقشي در جنگ احتمالي واشنگتن عليه بغداد داشته باشند تا آمريكا در برابر نتواند به تنهايي نظرش را در زمينه حل بحران فلسطين بر اعراب و اسراييل تحميل كند. ترديدي نيست كه سرنوشت « نقشه راه » به نتايج جنگ احتمالي آمريكا با عراق وابسته است و در صورت موفقيت آمريكا در سرنگوني صدام حسين و روي كار آوردن رژيمي طرفدار خود در عراق , راه را براي حفظ منافع اسراييل بيش از پيش بازتر خواهد ديد. گرچه بخشهاي مهم اين طرح هنوز پوشيده است , اما بر اساس آنچه كه تا كنون فاش شده , حكومت خودگردان بايد با صدور بيانيه اي , رژيم صهيونيستي را به رسميت بشناسد و خواستار توقف فوري هرگونه عمليات مسلحانه و « اعمال خشونت آميز عليه اسراييل » شود!
طرح « نقشه راه » از اسراييل نيز در اين مرحله خواسته است حمله نظامي به مناطق مسكوني را متوقف كند و با فراخواندن ارتش از كرانه باختري و نوار غزه و استقرار در مناطق پيش از آغاز انتفاضه مسجدالاقصي , به فلسطينيان اجازه دهد انتخابات مجلس قانونگذاري برگزار كنند. اسراييل همچنين در اين مرحله بايد شهركهايي را كه در دوره كابينه كنوني آرييل شارون ساخته شده , برچيند. برنامه هاي پيش بيني شده مرحله نخست , بايد تا نيمه سال آينده ميلادي اجرا شود.
در مرحله دوم , برگزاري يك همايش بين المللي و آغاز گفت و گو براي تشكيل كشور مستقل فلسطين و برچيده شدن شهركهاي يهودي نشين پيش بيني شده است كه بايد تا نيمه سال 1383 اجرا شود . آغاز مذاكرات مربوط به حل نهايي كشمكش « اسراييل ـ فلسطين » با شركت برخي دولتهاي عربي ـ در درجه نخست , اردن و مصرـ , پرداختن به قضيه قدس و مساله پناهندگان فلسطيني , مرحله سوم اين طرح است كه بايد تا پايان سال 1384 انجام شود . در اين مرحله , كشور فلسطين با مرزهاي موقت تشكيل خواهد شد تا پس از آن مذاكره براي تعيين مرزهاي نهايي آغاز شود. طرح « نقشه راه » درباره سيادت دولت فلسطيني مورد نظر بر مرزهاي خاكي و آبي و آسمان , همچنين قلمرو اين دولت و قدرت نظامي مورد نياز , ساكت است .
رژيم صهيونيستي در آغاز با اعتراض به جدول زمان بندي طرح , مخالفت خود را با هرگونه جدول زماني براي تشكيل كشور فلسطين اعلام كرد. در اين طرح به موضوع قدس و سرنوشت آن و همچنين سرنوشت آوارگان فلسطيني و ميزان برچيده شدن شهركهاي صهيونيست نشين در مناطق مختلف فلسطين هم اشاره نشده است . اين سه موضوع , بنيادي ترين مسايل مورد نظر ملت فلسطين در همه مذاكرات مربوط به سازش بوده است . مشكل آنجاست كه صهيونيستها نيز پيوسته از اين سه موضوع به عنوان خطوط قرمز ياد كرده و هر سه را به علاوه بازگشت به خطوط پشت جبهه جنگ سال 1346 , براي امنيت خود خطرناك توصيف كرده اند. حكومت خودگردان نيز پيشتر اعلام كرده است , با اينكه طرح آمريكا داراي جدول زمان بندي شده است , در پاره اي مسايل مانند نياز به اعزام ناظران بين المللي براي حمايت از فلسطينيها هم , ساكت است . با گذشت بيش از دو ماه از مطرح شدن طرح « نقشه راه » آمريكا , جزييات بخشهاي مهم اين طرح هنوز روشن نيست و همچنان در هاله اي از ابهام قرار دارد.
در اين زمينه , روزنامه اسراييلي « معاريو » هفته پيش خبر داد , آرييل شارون اخيرا نسخه تعديل شده اي از طرح آمريكا را دريافت كرده كه متضمن برچيده شدن شهركها نيست و ادامه مذاكرات براي متوقف ساختن عمليات ضد اسراييلي فلسطينيها نيز در آن مطرح نشده است . منابع سياسي رژيم صهيونيستي از نبود هرگونه بندي در مورد تخليه شهركهاي صهيونيست نشين ـ ظاهرا در نسخه تعديل شده اين طرح ـ ابراز رضايت كرده اند.
ناظران معتقدند , هدف طرح آمريكا هر چه كه باشد , كمك به « آرييل شارون » در انتخابات آينده رژيم صهيونيستي است كه روز 8 بهمن ماه برگزار خواهد شد . اين گمانه به اين دليل قوت دارد كه « نقشه راه » در راستاي اهداف شارون در ارتباط با كشور فلسطيني بدون حاكميت كامل است , كشوري كه جز يك منطقه تحت الحمايه اسراييل تعبير نخواهد شد. صاحبنظران مي گويند , آمريكا با ارايه طرح خود از يك سو مي كوشد وانمود كند كه براي حل و فصل بحران ميان اسراييليها و فلسطينيها تلاش مي كند و از سوي ديگر حكومتهاي عرب را به كاهش مخالفتهايشان با حمله احتمالي به عراق وادار نمايد. به عقيده آنان , « نقشه راه » يك طرح مرده است كه نه تنها در راستاي اهداف ملت فلسطين نيست , بلكه هدف آن نابودي كامل انتفاضه , سرنگوني ياسر عرفات و روي كار آمدن يك حكومت جديد و وابسته است .
دولتهاي عرب معتقدند اگر آمريكا خواهان حل مشكل اعراب و رژيم صهيونيستي و در راس آن , قضيه فلسطين است , طرح صلح جامع همايش سران عرب در بيروت , مي تواند راهگشا باشد و نيازي به افزايش تعداد طرحها نيست . به گفته صاحبنظران , هدف ديگر آمريكا , اجراي طرح موسوم به « ترانسفر » يعني كوچ فلسطينيهاست كه شارون از مدتها پيش آن را دنبال مي كند و اخيرا برخي محافل سياسي فاش ساختند كه براي اسكان صدها هزار فلسطيني در عراق برنامه ريزي مي شود. در حالي كه قرار بود كميته بين المللي چهارجانبه جمعه گذشته بررسي اين طرح را ادامه دهد , هنوز خبري از برگزاري يا علت تشكيل نشدن اين نشست دريافت نشده است .
در اين حال , راديو تل آويو فاش ساخت كه نسخه تعديل شده اين طرح كه آمريكا براي اسراييليها فرستاده داراي جنبه هاي مثبتي است و با خواستهاي امنيتي اسراييل از فلسطينيها همخواني دارد. مقامهاي سياسي رژيم صهيونيستي همچنين فاش ساختند كه مفاد نسخه تعديل شده اين طرح رضايتبخش است . قرار است يك تيم متشكل از نمايندگان دستگاههاي مختلف امنيتي رژيم صهيونيستي , اين طرح را بررسي و ملاحظات خود را درباره آن به آرييل شارون اعلام نمايد. بنا براين , مي توان گفت كه صهيونيستها باز هم موفق شدند دولت آمريكا را به عقب نشيني از مهمترين برنامه سياسي خود در خاورميانه كه همان قضيه فلسطين است وادار و ناگزير سازند در مفاد طرحي كه جنبه بين المللي نيز به آن داده بود , به نفع آنها تجديدنظر كند!
اين در حاليست كه همايش فروردين ماه سال جاري سران عرب در بيروت يك طرح صلح جامع براي حل و فصل قضيه فلسطين و كشمكش ديرينه اعراب ـ اسراييل پيشنهاد كرده بود. دولت آمريكا به جاي حمايت از طرح پيشنهادي 22 دولت عرب , تنها به علت ناخشنودي اسراييليها از اين طرح , آن را نپذيرفت و اكنون در تلاش براي جايگزيني « نقشه راه » است كه طبيعتا بايد ابتدا مورد تاييد اسراييل قرار گيرد.
تن دادن دولت آمريكا به تعديل « نقشه راه » خود و هموارسازي آن براساس خواست صهيونيستها نشان مي دهد كه انتظار هرگونه سياست خاورميانه اي كاخ سفيد , بدون رضايت رژيم صهيونيستي , دور از منطق سياسي است .